Op weg naar Shikoku

Vrijdag 5 april 2024

Om 7 uur gaat de wekker. Op tijd uit de veren want ik heb een lange reisdag voor de boeg. Terwijl Jiro het gebruikelijke heerlijke ontbijt klaar maakt ga ik snel douchen. Bij de wastafel zie ik zijn verbandkistje weer staan. Het staat er ook in het Engels op. Band Aid en dan moet ik natuurlijk meteen denken aan die kerstplaat uit de jaren 80 van dat muzikale sterrenensemble. Brand X schreef de recensent van de Gelderlander destijds. Die was wel heel cynisch, ze hebben heel veel geld opgehaald.

Om half negen vertrekken we naar het dichtstbijzijnde metro station Honancho, dan kan ik in een keer door naar Shinjuku. Vanaf daar heb ik een treinkaartje. Jiro heeft een tasje bij zich met een blikje drinken en een plastic zak met snacks. Ik vermoed zo maar dat hij die bij het afscheid aan mij geeft, het is mijn lunch.

Ik bedank hem hartelijk, hij mij ook voor het bezoek en we hopen elkaar natuurlijk weer te zien, geen sayonara maar matane, hoe vaak nog? Ik ben ruim op tijd bij station Tokyo waar de Shinkansen richting Okayama vertrekt, de poort naar Shikoku. Op het perron realiseer ik me pas dat ik mijn wandelstok slash wandelbegeleider Kobo Dsishi niet bij me heb. Dat is heiligschennis, ik ga als een speer terug naar de toegangspoortjes waar ik hem/haar heb laten staan. Maar het was een trap verder, weer naar boven en ergens anders naar beneden. Grlukkig terug gevonden en net op tijd voor de trein.

Die vertrekt om 10.03 maar op het kaartje stond 10.12 uur? Ik had het er gisteren al met Jiro over maar hij zei dat het vast klopte en ik me er verder niet druk om moest maken. Dat doe ik ook niet zozeer maar ik heb er wel een raar gevoel bij.Er stonden ook zo veel haltes op het reisschema. In Kobe wordt het me duidelijk, daar is het nog ongeveer 100 km. Dat gaat ‘m niet worden in een kwartier. De Shinkansen heeft hoogstens een paar seconden vertraging, maar geen minuten, laat staan een half uur. Ik zit gewoon in de verkeerde trein en ik mis dus de aansluiting. Gelukkig had ik geen gereserveerde plaats. Snel breng ik via de gratis WiFi van de JR mijn mede Henro Nobuhiko op de hoogte dat ik later ben. Ik heb hem vorig jaar ontmoet en hij was er bij toen ik zo moest niezen en mijn neptanden, mijn brug met een sierlijke boog vanaf de boulevard over de reling op het strand van de Grote Oceaan terecht kwam. Urenlang en zelfs dagenlang zoeken, door hem, mocht helaas niet baten.

In de boemel naar Shikoku kijk ik wat Jiro me nog heeft mee gegeven. Een zakje rijstcrackers en het laatste pilsjedat gisteren over bleef, Ik had het kunnen weten. Het is nog redelijk koel, ik heb nog een paar uur reizen te gaan, dus ik trek het blikje maar open, dat scheelt weer bagage.

Uiteindelijk ben ik net voor het donker om half zeven in Uchiko, daar waar ik vorig jaar ben gestopt. Nobuhiko San staat me op het perron al op te wachten, het is een heel fijn weerzien. Hij heeft de hele Henro al voor me geregeld. Ik hoef alleen maar te wandelen. Het is ongelooflijk wat een genereus en behulpzaam gedrag. Ik kan er met mijn pet niet bij. Gratis reisbegeleiding van A tot Z, toevallig ook de naam van het hotel.

Na het inchecken ga ik nog een keer snel onder de douche. Daarna naar restaurant Zum schwarzen Keller van het Duits-Japanse echtpaar Jens en Chisato. In Uchiko ben ik dus vorig jaar geeindigd en Ik had hen toegezegd in 2024 terug te komen, bij deze. Chisato slaat de handen voor haar gezicht als ze me ziet. Henk-San roept ze, het is heel ontroerend, geweldig. Ze laat me meteen de foto van vorig jaar zien. We hebben een top avond met lekker eten en Jagermeister als afsluiter. Weer eens wat anders dan sake of Ichiko. We zijn nu nog de enige gasten en praten honderduit over van alles en nog wat. In het Engels en het Japans, dan pas ik, en soms nog een beetje Duits. Ook Nobuhiko San geniet er zeer van. Met een diikke knuffel nemen we afscheid en beloven elkaar weer te zien, waar dan ook. Op de terugweg naar het hotel praten we nog even na. Nobuhiko zegt dat hij ook zijn Japanse Henro hier mee naar toe gaat nemen, flinke nieuwe klandizie voor hen.

Nobuhiko gaat waarschijnlijk meteen pitten maar ik “dwing” mezelf om weer wat te schrijven. Morgen begint de Henro, maar heel voorzichtig, een kleine aanloop van 5 km. wel bergop.

Zaterdag 6 april 2024

Rond middernacht naar bed, ik wou het verslag afmaken. We ontbijten pas om half negen, dus qua uren is de nacht lang genoeg. Na de gebruijkelijke sanitaire onderbreking kan ik de slaap weer moeilijk vatten. Ik moet steeds aan Jens en natuurlijk Chisato denken. Wat een ontvangst, wat een ontzettend aardige, lieve mensen. Ik baal ervan dat ik geen klompjes heb meegenomen. Nobuhiko-San loopt vandaag niet mee dus ik vraag hem bij het ontbijt of hij misschien nog iets kan en wil regelen. Hij krijgt natuurlijk ook alvast klompjes,ze komen uit een nieuwe zak en hopelijk ook een ander soortige dan die van vorig jaar.

Ik had nog niet geschreven dat hij een heel mooie Henro rugzak voor me had gekocht met ook nog een beschermhoes erbij tegen de regen, eveneens met de Henro tekens erop. Osettai zegt hij maar dat vind ik allemaal te gek worden. Daar hebben we het nog wel over. Ik stop er meteen mijn spullen voor vandaag in. Morgen zie ik hem weer dus ik kan alle overtollige bagage bij hem in de auto kwijt. Terwijl ik mijn boeltje pak past hij mijn hoed wat aan. Hij heeft een of ander dun stoffen hoesje voor de rieten randen waarmee de hoed op mijn hoofd rust. Dat kan na verloop van tijd wat zeer gaan doen. Hij denkt werkelijk aan alles. In Osaka waar hij woont is blijkbaar een grote Henro winkel, dan wel on-line. Hij had me dat vorig jaar al verteld. Ik zeg hem dat hij wel een reisbureau voor de Henro kan beginnen. Nou, dat is hij niet van plan, hij wil grssg mensen helpen, naar hij kan dat niet bij iedereen doen. Blijkbaar ben ik een van de gelukkigen. Hij neemt twee weken vrij en rijdt 400 km. om mijn Henro te begeleiden en zijn vrouw blijft thuis....

Hij kan niettemin toch ook nog wat nuttigs voor zichzelf doen. Dit gedeelte van de route heeft hij al lang gelopen maar hij miste nog de nokio, de stempel van tempel 40. Toen hij daar aan kwam was die namelijk nog of al dicht, dat weet ik even niet. Hoe dan ook, die pagina was nog blanco. Die tempel ligt helemaal in het zuidwesten van Shikoku dus het is zo ongeveer de slechtste die hij kon missen, Hij moet er vanuit Osaka het verste voor rijden.

Eerst gaan we nog snel naar de family mart voor wat noten en rijstcrackers, voor onderweg. Er is op dit gedeelte vsn de route verder weinig of niets verkrijgbaar, vandaar. Water en groene thee had ik nog. Dan rijdt hij mij naar het punt waar ik vorig jaar ben gestopt. 15 km. buiten Uchiko. Toen wou ik de bus terug nemen maar dat werd op zondag de taxi. Die heb ik nu weer, de andere kant op en deze keer helemaal gratis. Nobuhiko-San wil nog snel wat foto’s nemen maar hij staat wat onhandig op de weg. Een andere auto moet bij het huis zijn en kan er niet goed voorbij. Ik moet me sterk vergissen maar volgens mij is het de man die vorig jaar toevallig naar buiten kwam en voor mij een taxi heeft besteld. Nobuhiko vertelt het hem meteen maar er gaat geen lichtje branden. Ik kan me vergissen.

Nobuhiko heeft zich ook vergist of misschien had ik het niet goed doorgegeven. Hij denkt dat ik vanaf Uchiko verder moest, maar ik had dus die 15 km ten noorden ervan vorig jaar al grlopen. Daarom heeft hij de eerste overnachting afgebeld en heeft hij een nieuwe geregeld. Daardoor is het niet 5 km. maar 16 km. Vijf is ook wel erg weinig, zelfs op de eerste dag. Ik ben wel laat weg, maar ook 16 km. moet goed te doen zijn al gaat het op het eind behoorlijk omhoog. Daarom is het fijn dat ik alleen een dagrugzakje nodig heb. Er zijn vandaag geen tempels op de route dus de stempelboeken blijven ook in de auto liggen. Het eerste gedeelte gaat langs de weg 379 en is zeer goed te lopen. Het tempo zit er goed in en ik stop alleen af en toe kort voor wat foto’s van de prachtige bloesem die nu op het mooist is. Er zijn ook wat speciale rustplekken voor Henro en daar liggen in een plastic bakje altijd gastenboeken met de ervaringen van de diverse pelgrims. Ze komen uit de hele wereld. Van Zuid America tot Taiwan en van Canada tot Nieuw Zeeland. Ook uit heel veel Europese landen en uiteraard Japan! Het meeste kan ik niet lezen, want die zijn in de meerderheid. Onderweg kom ik geen enkele Henro tegen en verdere osettai blijven achterwege, er wordt door niemand wat aangeboden. Met de zware stijging erbij ben ik toch in goed drie uur bij mijn onderkomen.

De gastvrouw komt op het pad al naar me toe gelopen en verstrekt in prima Engels de.nodige informatie. Ze complimenteert me met mijn paar woorden Japans, nou dat mag geen naam hebben. Ze blijkt Yoko te heten en ze stelt me voor aan haar man Hiroshi. Er zijn ook wat scholieren die vakantie hebben en komen helpen met het planten van bomen. Het hele huis is ook van hout en zo veel mogelijk duurzaam. Even later komt xe me thee brengen en liefst twee plakken cake, ik denk van eigen makelijj. Ze is uitermate vriendelijk en beleefd zonder dat het overdreven is en zeer belangstellend.

Als ze vraagt waarom zoveel buitenlanders de Henro lopen en zo geinteresseerd zijn in Japan begin ik in het algemeen over dat karakter van zo veel Japanners. Je hoort dit van bijna iedereen, dat komt steeds terug en er staat weer een perfect voorbeeld voor me. Daarom en waarschijnlijk ook door de vermoeidheid schiet ik ineens vol. Ze weet zich even geen raad en ik geneer me lichtjes en excuseer me. Gelukkig herpak ik me snel. Ze stelt voor om de ofuro vol te laten lopen,goed plan. Daarna voel je je weer als herboren. Ondertussen is de andere gast ook gearriveerd. Een jonge zwaar bepakte Italiaan, Carlo die er dik 30 km. op heeft zitten. Daar begin ik niet (meer) aan, al zaten dergelijke dagen er vorig jaar door verkeerd lopen, dus onbedoeld ook bij. Terug op de kamer hoor ik allerlei insecten die ik door het raam naar buiten laat. Die hebben het overleefd, mijn bril die op de grond naast mijn futon op de tatamimatten lag, helaas niet. Ik heb gelukkig nog een andere bij me, wel in de auto. Nou ik heb wel een stok bij me maar dat is Kobo Daishi ik vertrouw erop dat ik morgen nergens tegen aan zal lopen. Misschien kan die in Matsuyama, de hoofdstad van de derde prefectuur Ehime, nog gemaakt worden. Daar hoop ik over een paar dagen te zijn.

Om 18,00 uur is het eten gepland, de avondmaaltijd, bangohan. Het is niet meer heel warm maar toch heerlijk.Ik ben alleen met de Italiaan en we krijgen sake van Yoko. Carlo blijkt een echte wereldreiziger te zijn. Hij heeft een jaar in Australië gewoond en gewerkt en is nu voor een paar maanden hier. Vanaf half maart loopt hij de Henro We zitten nu op dik 720 km,en 24 dagen wandelen betekent dus 30 km. gemiddeld per dag. In dit tempo is hij over twee weken klaar en dan in zo’n terrein, ongelooflijk. Ik loop de helft van hem en ben naar schatting twee keer zo oud dus als je die twee factoren vermenigvuldigt kom je op hetzelfde uit.... :-)

Hij vertrekt morgen al om zes uur, hij hoeft geen ontbijt en betaalt daarom nu alvast. Ik maak mijn blog af waar ik voor het eten al mee begonnen was en kan een paar uur eerder naar bed dan gisteren en tevens met wat minder alcohol.

Zondag 7 april 2024

Yoko-San vraagt ‘s-morgens als ze me voor het ontbijt roept of ik goed geslapen heb. So-so zeg ik, een beetje la’ la dus. Ik heb ook Valdispert bij me die je zo bij de drogist kunt halen maar daar ben ik niet zo van. Sommige tablettten zijn ook al wat geplet en misschien zijn ze wel over de datum, ik heb ze al lang niet meer gebruikt. Ik zit helemaal alleen aan de ontbijttafel want de Italiaan is al om 06.00 uur vertrokken, een uur geleden. Hij haalt in het dorp wel wat zei hij gisteren. Hij wil vandaag 40:kilometer gaan lopen met 4 tempels onderweg. Ik kan er met mijn pet niet bij. Op de tafel staat al yoghurt klaar met heerlijk vers fruit. Aardbeien, banaan, sinaasappel en grapefruit. Ook die laatste twee soorten zijn helemaal schoon gemaakt.. Er zit geen vliesje meer aan. Daarna komt er nog een bordvullende omelet,, het lijkt wel een dikke pannenkoek. Het is veel te veel maar ik eet alles op. Ik pak mijn boeltje en wil afrekenen maar dan vraagt Yoko-San of ik Eddy-San ken. Ik versta het niet goed, ze bedoelt Elly-San, Ella Juhrend de moeder van de Nederlandse Henro. Ze zijn goede vriendinnen en ze was vorig jaar nog hier. Yoko-San zegt dat ze al een tijdje niks meer van haar heeft grhoord en ze maakt zich grote zorgen. Daarom vraagt ze of ik misschien kan en wil informeren. Ik beloof haar mijn best te doen. We babbelem nog verder en voor ik het weet is het al half negen, de hoogste tijd om te gaan. Ik reken af en geef haar de klompjes die ik al mijn broekzak had zitten. Na haar verhaal over de Nederlandse Henro verwacht ik dat ze die al een stuk of 10 heeft maar dst blijkt zeer mee te vallen. We nemen hartelijk afscheid en ik ben weg.

Gevoel voor richting is niet bepaald mijn sterkste eigenschap, en ik loop derhalve aan de verkeerde kant het erf af. Dat is snel hersteld en even later sta ik op de weg voor de tweede wandeldag. Het asfalt was maar van korte duur., heel snel ga ik de bossen in op weg naar tempel 44. Daar wacht Nobuhiko San op me en gaan we samen verder lopen. in het dorpje net ervoor wordt er een markt, een matsuri georganiseerd. De kramen worden opgebouwd. Tegen tienen ben ik bij de eerste tempel van mijn Henro van dit jaar. Nobuhiko is dan ook net gearrriveerd. Omdat ik het belangrijk vind om alle handelingen in de goede volgorde uit te voeren gaat het waarschijnlijk daarom prompt mis. We lopen de bron voorbij waar je je handen en polsen kunt reinigen. Daar moet je mee beginnen en daarna ga je naar de gebedshallen. We llachen er een beetje om en laten het maar zo. Nobuhiko San spreekt de sutra uit voor zijn tante die onlangs is overleden. Ik haal mijn stempel op, tegenwoordig voor ¥ 500. De Italiaan was er niet blij mee, net is inderdaad een flinke verhogimg van ¥ 300 naar ¥ 500. Mijn boek is half vol.

We lopen verder afwisselend over asfalt en door de bossen, klimmend en dalend. In de bossen loop je noodgedwongen achter elkaar en kun je weinig praten. Op het asfalt des te meer en dat doen we dan ook. Tot we plotselimg stil houden. Op een paar meter afstand kronkelt een slang over de weg zich warmend aan het asfalt en de eerste zonnestralen. Het is een behoorlijk best van minstens een meter. De schrikreactie valt mee ook al is het de allereerste slang die ik tijdens mijn Henro ooit gezien heb. Ik hoor en lees van diverse Henro dat ze die regelmatig zien. Nobuhiko zegt dat het zeker niet de gevaarlijke mamushi is en ook niet de andere voorkomende gifslang. Het is wel vlak bij een huis, ramen en deuren dicht houden.

Even later komen we de Italiaan tegen. Hij is al bij tempel 45 gweest en op weg daarna naar toe loop je een stukje dubbel. Je komt op hetzelfde punt terug en je kunt je zware bagage daarom achter laten. Dat heeft de Italiaan ook gedaan, hij heeft alleen een plastic tasje bij zich met zijn stempelboek. Nobuhiko kijkt zijn ogen uit, hij weet niet wat hij ziet. Bij de eerstvolgende rustplek gaan we lunchen, het is al bijna half twee. We hebben allebei lekkere ssndwiches gekocht met een drankje erbij. Ik had ook nog een zakje macadamia noten gekocht, daar is mijn wandelmaat wel voor te porren. Daarna volgt een ongelooflijk zwaar stuk op weg naar de tempel over oneffen bospaden, dat zijn ze meestal. We klimmen tot bijna 800 meter en bovenop de heuvel staan oude gedenkstenen waar Nobuhiko veel over weet te vertellen. Vervolgens nog een moeilijke afdalimg voor we arriveren bij tempel 45. Ik ben doodop en heel blij dat we er zijn. De inspanningen worden wel beloond want de tempel ligt er prachtig bij op de heuvels tussen de bossen. Ik vind het een van de mooiste tot nu toe. Dan is het nog twee kilometer naar ons onderkomen. Zo blij als we er om 5 uur zijn. Nobuhiko moet dan ook nog met de bus zijn auto ophalen dienog bij tempel 44 staat. Ik ga na het inchecken metern naar de onsen. Wat een weldadig gevoel na deze zo zware dag. Om half zeven staat het eten klaar. Het Is ontzettend veel, sashimi, tempura en udon met vlees en groenten die staat te pruttelen in de hotpot. We nemen er een halve liter Asahi bij en omdat die zo heerlijk koud is daarna nog een. Nobuhiko gast naar de onsen die tot 10 uur open is en ik schrijf mijn blog die voor vandaag klaar is.

Maandag 8 april.2024

Deze nacht heb ik heel goed geslapen. Na de sanitaire stop maar kort wakker gelegen. Ik ben er heel blij mee en voel me fit. Na het prima ontbijt kan ik vanaf hier,, Furiyawa so tussen tempel 44 en 45 mijn route vervolgen. Nobuhiko-San loopt vandaag niet mee, hij gaat andere dingen doen. Ik loop aan de rechtse kant langs de doorgaande weg en mis daardoor de afslag naar links. Ik besluit toch om door te lopen omdat die routes na een paar kilometer weer bij elkaar komen. En zo kom ik Nemoto-San tegen uit Tokyo, zij is op weg naar tempel 45 en ik naar 46. De route gast hier twee kanten op. Ze begroet me met een high five en is heel enthousiast. Ze vraagt natuurlijk waar ik vandaan kom en ze zegt dat ze al in veel Europese landen is geweest maar nog niet in Nederland. Dat gebeurt vast en zeker nog een keer. We ruilen onze contactgegevens en lopen verder. De route is nog een paar kilometer gelijk aan die van gisteren maar dan de andere kamt op. Ongeveer op hetzelfde punt als gisteren stop ik pardoes weer van de schrik. Er kronkelt opnieuw een slang midden op de weg. Zo zie je er de hele Henro geen een en dan ineens twee dagen achter elkaar. Het lijkt dezelfde soort te zijn, lichtbruin, beige, wat ribbelig, circa 1-1,5 meter lang. Misschien was het wel dezelfde. Ik wil een foto nemen maar dan is het reptiel al lang in de berm en achter een golfplaat verdwenen. Het was opvallend genoeg opnieuw dichtbij de bewoonde wereld en niet in een rustig bos, Wellicht is het daar deze tijd van het jaar nog te nat en te koud. Heel bijzonder en mooi dat je dezedieren in het wild ziet.

In het dorp splitsen de routes zich. Je kunt hier drie kanten op naar evenzo veel tempels, Nummer 44, 45 en 46. Volgens de kaart moet ik hier naar rechts naar tempel 46 maar ik zie zo snel geen teken. Nog een keer goed kijken en dan zie ik een piepklein Henro figuurtje dat naar rechts wijst. Mijn vermoeden klopte.

Nu volgt er een zwaar stuk, het is de deride bergetappe achter elkaar. Het gaat behoorlijk omhoog en verderop in het bos zie ik over een heel stuk ineens een dread met allergen lege bierblikjes eraan. Die rammelen wat door de wind en zijn blijkbaar bedoeld om wild boars tegen te houden. Dat zijn misschien vegetariers maar ik zie er gelukkig geen een. Als ik het bos uitloop komt net Henro toilet als geroepen want ik moet hoog nodig plassen en dat will ik niet in het wild doen . Ik trek mijn broek omhoog en heb te laat in de gaten dat de zak van mijn Henro hesje nog open staat. Op de een of andere manier vallen de twee rolletjes met de ¥ 5 minuten zo de toiletpot in. Door het gewicht gaat het klepje van de wax naar beneden en verdwijnen ze in het riool. Acht ja, in Nederland moet je er ook voor betalen. Ik zal Nobuhiko maar niet vertellen dat ik zijn osettai door de WC heb gespoeld.

Als ik even daarna terug ben bij de doorgaande weg begint het te regenen. De eerste bui tijdens deze Henro. Het kan me niet deren, ik ben blij met mijn Henro rugzak en de bijbehorende beschermende regenhoes. Voorsl vanwege de mooie tekens natuurlijk. Net voor mijn vakantie had ik nog een mooie regenbroek gekocht die je aan de zijkant helemaal open kunt ritsen. Je hoeft je schoenen dan niet uit te doen. Lekker makkelijk bij het aantrekken. Monter vervolg ik mijn weg, ik kan de komende 7 kilometer snel vooruit ook al regent het behoorlijk. Na de lunchpsuze vergeet ik mijn stok weer eens mee te nemen. Lekker onhandig want ik moet weer onverhard terrein op. Net op dat moment stopt er een auto. Een mevrouw die heel goed Engels spreekt geeft me een splinternieuwe regencape en daarna ook nog een zak snoepjes. Zoveel goedheid verdient een tegenprestatie: de volgende klompjes.

Het regent nog steeds en tijdens de afdaling door het bos glij ik een paar keer bijna uit op de gladde stenen. Uiteindelijk kom ik weer op een asfaltweg terecht en kan ik opnieuw meters maken. In het laatste dorpje voor de tempel kan ik in het postkantoor pinnen en net voor de afgesproken tijd van vier uur ben ik bij de tempel. Die bezoek ik morgen, dan zijn er meer tempels onderweg en dasrom had ik nu de boeken niet meeegenomen.

Op weg terug naar het hotel slaat Nobuhiko nog wat drank in. Hij is een whiskey liefhebber en wil vanavond nog een afzakkertje met mij drinken. De komende dagen ben ik alleen op pad en gaat hij andere dingen doen. Terug in het hotel pak ik snel mijn vuile was. Ik ben bijna door de voorraad schone kleren en sommige dingen trek je al vaker aan. Terwijl de was draait gaan we de onsen in en daarna eten, natuurlijk met Asahi. Daarna gaat de was in de droger en wij naar de borrel op de kamer van Nobuhiko. Die is heel gezellig en hij zegt heel mooie dingen. Hij is behalve ontzettend aardig en behulpzaam ook heel verstandig. Mijn kleine flesje likeur is leeg de whiskey van Nobuhiko nog lang niet. Die fles is ook wat groter en de inhoud veel sterker. De was is droog en ik gs terug naar mijn kamer om weer wat te schrijven. Het was een mooie dag.

Weer naar Japan

Maandag 1 april 2024

Mijn zus moest er op deze 2e Paasdag ook behoorlijk vroeg uit en staat rond half negen al bij mij op de stoep. Ondanks een kleine omweg arriveren we toch op tijd op Schiphol waar wandelmaat Reint uit de hoofdstad al op ons staat te wachten. Zijn reis was wat korter. We hebben nog voldoende tijd voor koffie en wat lekkers. Marianne vertrekt iets eerder want die gaat vanmiddag haar eigen vakantie plannen, Reint en ik drinken nog een tweede mok. Nog voor twaalven nemen we afscheid en ga ik naar de controles. Met nog ruim een uur te gaan denk ik voldoende tijd te hebben maar dat valt zwaar tegen. De bagagecheck duurde al een half uur en bij de paspoortcontrole daarna begint het echt te nijpen. Ik word steeds nerveuzer en vriendelijk maar heel sneaky schuif ik steeds wat verder naar voren. Niet bepaald het standaard gedrag in het land van mijn bestemming, maar ja nood breekt af en toe wet. Als de dienstdoende beveiligster het tijdstip van boarding ziet maakt ze snel het lint open en laat ze me door. De gate heeft gelukkig een laag nummer dus dat moet vooraan zijn schat ik in. Dat blijkt te kloppen, ik ben er vijf minuten voor de sluiting, zucht. Bijna 2023 in de herhaling met een dag vertraging, maar toen kon ik er niks aan doen... Het loopt zelfs iets uit dus ik kan ook nog gauw naar het toilet.

Ik zit helemaal achterin naast een Japanner met zijn oudste zoon. Ze zijn een week in Nederland geweest, gelukkig diuurt mijn vakantie wat langer. Iets voor me zit een heel jeugdteam van VVV Venlo met natuurlijk een paar begeleiders, “alles heej is VVVeej” Ze waren me bij de controles al opgevallen en ik had gehoord dat ze ook naar Japan gingen. Ik heb jarenlang in Arcen gewerkt, nu gemeente Venlo, dus hun dialect versta ik prima. De kinderen spraken overigens bijna allemaal ABN. Streektaal verdwijnt langzaam maar zeker, zelfs blijkbaar in Limburg. De jonge voetballers blijven maar rondjes rennen in het vliegtuig. Nou ja, meer rechthoekjes, van het ene toiletblok naar het andere en over het andere gangpad weer terug. Zeker om de beentjes wat soepel te houden. Alleen als de stewardesses met hun karretjes rondrijden worden ze wat opgehouden. Het ging zo de hele vlucht door, iedere keer als ik wakker was liepen ze langs me heen. Ze moeten doodmoe zijn en na aankomst gaan ze zo ongeveer meteen door naar het trainingsveld vertelde een van de coaches. Ik vraag hem hoe het komt dat deze jonge gasten zo’n mooie reis kunnen maken, ik zie het de jeugdteams vsn andere clubs nog niet zo snel doen. Er zijn al een lange periode contacten met de Japanners zei hij, sinds de tijd dat Honda voetbalde in “het stedje vsn plezeer” Hij maakte later nog furore bij AC Milan.

Behave dit regionale team was er ook een landelijk team aan boord, volgens mij de selectie van Jong Japan, het meisjesteam. Ze droegen tenminste allemaal het nationale tricot van Blue Samurai, kan niet missen. En dat met reclame van Kirin, een van de grootste biermerken op een sporttenue, bijzonder. Van slapen kwam ondertussen niet zo veel terecht, af en toe een half uurtjje, dat was het. Evengoed bereikten we met hoogstens wat turbulentie zonder problemen Japan en was het ineens zeven uur later. Het eerste uur tijdsverschil had ik in Nederland al ingehaald.

Dinsdag 2 April 2024.

Iets te laat geland, maar in Nederland hadden we al een half uur vertraging dus de geschatte vluchttijd klopte precies. Na het liefst twee keer invullen van ongeveer hetzelfde formulier ben ik door de douane. De bureaucratie doet hier zeker niet onder voor de Nederlandse. De douanebeambte vraagt of ik vaker in zijn land ben geweest en wat ik precies kom doen. Als ik hem vertel dat ik een gedeelte van de Henro, de pelgrimsroute op Shikoku wil gaan lopen is hij helemaal onder de indruk. Eenmaal in de aankomsthal wil ik als test eerst gaan pinnen. Dat lukt niet en ik denk er ineens aan dat ik mijn bankpas nog niet geactiveerd heb voor pinnen buiten Europa. Dat doe ik strraks wel bij Jiro, als ik WiFi heb. De eerste paar dagen verblijf ik bij hem, om wat uit te rusten en te acclimatiseren voor ik naar Shikoku ga. Ik heb met hem afgesproken bij het Keio Plaza Hotel vlakbij Shinjuku, waar zich het drukste treinstation ter wereld bevindt, circa 4 miljoen passagiers per dag. Bij een van de belies koop ik een kaartje voor de bus naar het genoemde hotel. De rit duurt dik anderhalf uur met een paar tussenstops. Vliegveld Narita ligt circa 60 km.ten oosten van Tokyo en vervolgens moet je deze gigantische metropool nog in. Bij de hoofdingang van het hotel waar de bus stopt is het rustig en Jiro ziet me al meteen vanaf de straat. Dat ging iets soepeler dan vorig jaar in Shinjuku. De ontmoeting is zoals altijd allerhartelijkst. Hoe vaak gaan we dit nog meemaken? Dit jaar bereik ik de laatste tempel nr. 88 nog niet maar Jiro als het goed is wel die leeftijd. .

Als ik instap denk dat hij een andere auto heeft maar dat is een misvatting, ik zag wel dat het merk hetzelfde was gebleven, dat kan dan ook moeijlik anders. Onderweg gaat hij nog even boodschappen doen. De catering moet ook op orde zijn. Hij kan zijn auto bij zijn broer parkeren die naast hem woont. Aan beide kanten heeft hij nog 10 centimeter over, Het past allemaal net. Jiro toont me de logeerkamer, het bed is een kwartslag gedraaid maar verder is er niets veranderd. Dan is het tijd voor een biertje van de shirtsponsor met wat hapjes erbij. Als we zijn bijgepraat gaan we siësta houden. Ik ben doodmoe en Jiro gaat denk ik ook even liggen. Wel jammer van het mooie weer. Tot half zes hebben we gezegd. Dan wil Jiro naar een heel lokale bar waar volgens hem alleen Japanners komen. Als wij arriveren is het nog maar net open en wij zij daarom de eerste gasten. Later volgen er meer, inderdaad geen “gajin” het is ook wel heel moeilijk te vinden in die kleine steegjes, maar Jiro kent zijn wijk natuurlijk op zijn duimpje, van Alzheimer is geen sprake. Ongelooflijk hoe fit hij nog is, lichamelijk en geestelijk. Je kunt er voor tekenen.

De eerste warme sake komt op tafel en daarna heerlijke hapjes teiriyaki en tempura, typische Japanse gerechten. Als hij wat gedronken heeft komt iedere keer de ellende in de wereld ter sprake en vooral het oorlogsgeweld. Als “kind van Hiroshima” hoopt hij dat het in Gaza en Oekraïne voorbij is voordat hij dood gaat. Dan moet dat niet te lang meer duren. De manier waarop hij dit alles vertelt raakt me steeds opnieuw, vooral in het licht van zijn geschiedenis en zijn levenslange trauma.

Jiro wil weer afrekenen, als ik niet oplet betaalt hij iedere keer alles, dat wil,ik voorkomen. Thuis bij hem gaat het vrolijk verder met sake en ichiko. Dat is nog een veel sterker goedje van 35%, het lievelingsdrankje van Jiro. Tot slot komt er ook nog zelf gebrouwen pruimenjenever op tafel.Afzakkertje, slaapmuts, voor zover nog nodig. De alcohol stijgt me lichtelijk naar het hoofd, van schrijven komt niks meer. Bedtijd om een uur of tien.

Woensdag 3 april 2024

Vanzelfsprekend als een blok in slaap gevallen, maar rond twee uur moet ik er uit voor de nachtelijke sanitaire onderbreking. Daarna slaap ik weer lastig in, maar ik tel dan in gedachten steeds tot 100:in diverse talen en dan lukt het. Je kunt maar een methode hebben. Ik slaap door tot negen uur. Jiro had dat als vertrektijd in gedachten voor het programma van vandaag. Dat is niet helemaal geslaagd. Gelukkig heeft hij me laten liggen. Dat is morgen anders waarschuwde hij.... Hij is al duik met het ontbijt aan de slag en dan kan ik nog even douchen. Iedere dsg eet hij bij het ontbijt hetzelfde vertelt hij. Prima toch, hij is er al heel oud mee geworden. Lekkere omelet, cornflakes en wat fruit. Ik vertel hem dat mijn ontbijt wat simpeler is. Heerlijk tijdens de vakantie, maar dit duurt me wat te lang, zeker doordeweeks voor het werk.

Om half elf vertrekken we pas, nogal wat later dsn gepland. Het weer is verre van ideaal, lichte tot matige regen. Wel fijn dat we eerst in de hus en de metro zitten. Jiro woont in Honancho in het westen van Tokio en we gaan vandaag naar Kiyosumi in het Oosten van Tokyo. Daar arriveren we tegen de middag. maar dat maak niet uit. Eerst bezoeken een van de ongeveer 10 mooie Japanse tuinen van Tokyo waar gelukkig de informatie ook in het Engels vermeld staat. Ze hebben zelfs folders in diverse talen maar dat werkt niet met dit regenweer. En ik heb maar een plastic hoesje bij me. Die is voor de plattegrond van Jiro. In de tuin zijn zelfs schildpadden maar dir laten zich moeilijk zien met dit druilerige weer. Toch heb ik er eentje kunnen spotten.

Het is een mooie tuin en in de zon lijkt het me hier heerlijk toeven opnemen van de bankjes in en bij het theehuisje. Wij gaan verder naar het vlakbij gelegen museum en dat is dus gelukkig binnen. Het is het streekmuseum van dit gedeelte van Tokyo met een nagebouwde buurt met verschillende soorten handeldrijvende bewoners en hun woning. Het doet denken aan het Arnhemse openluchtmuseum, fijn dat het zeker vandaag overdekt is. Aan het eind is er ook nog een kleine tentoonstelling over een van de grootste sumo worstelaars van Japan, Taiho, die 45 wedstrijden achter elkaar ongeslagen was. Nog beter dan PSV. Hij is inmiddels ooverleden maar net voor zijn dood heeft hij nog de hoogste onderscheiding ontvangen van de toenmalige premier Shinzo Abe die ook al niet meer onder ons is. Een paar jaar geleden is hij volgens mij tijdens een verkiezingsbijeenkomst vermoord, misschien wel bekend. Dat komt helaas niet alleen in Nederland voor. Zijn vrouw stond ook op de foto, nu weduwe.

Na het museum willen we nog wat mooie sakura bomen langs het water gaan spotten, maar het is dit jaar laat zegt Jiro, het mooiste moet nog komen. De lunch hebben we vanwege het late ontbijt overgeslagen maar nu beginnen we allebei toch wel trek te krijgen. Het is echter nog maar vier uur, een beetje vroeg voor het avondeten, dat is het nog niet. Er is ook nog niet veel open en daarom besluiten we maar terug te gaan naar zijn wijk. In de metro dommelt Jiro al snel in, dus ik moet zelf opletten. De charmante jonge vrouw dir naast me komt zitten heeft het in de gaten en is zeer behulpzaam. Dat is niet echt nodig maar soms laat ik me graag adviseren.

Ze vraagt waar ik vandaan kom en als ik antwoord uit Nederland begint ze meteen over Mifi,Nijntje dus van Dick Bruna, die kent hier iedereen. Namae wa desuka. Ze blijkt Nana te heten net als de twee maal gouden Takagi van 2018 op de Winterspelen in Zuid Korea. Ze informeert of ik hier alleen ben, nu (helaas) even niet. Zij moet er in Shinjuku uit, de drukte in, wij slechts een halte verder. Dan vinden we snel een restaurant, Jiro wil soba eten, een soort noedels. Ik eet ramen met tempura, een soort gevulde noedelsoep. Ik weet niet of ik het allemaal goed uitleg, anders maar even googelen voor verdere informatie? En misschien zijn er wel lezers die van de Japanse keuken beter op de hoogte zijn.

Eenmaal thuis drinken we nog een glas bier en een veel kleiner glaasje sake. Niet te veel, want ik wil aan mijn dagboek beginnen. Jiro gaat uitgebreid in bad, in de ofuro en daarna slapen dus nu heb ik de tijd. Tussendoor heeft hij vanwege de aardbeving voor de kust van Taiwan zijn wandelvriendin Roos die in Taipei woont nog gemaild Het heeft even geduurd, een paar uur, de batterij is bijna leeg, maar ik ben voorlopig bij. Ik hoop vanaf nu zoveel mogelijk dagelijks te schrijven. Morgen verder. Dan komen er als het goed is ook foto’s, dat lukt nu even niet.... jammer genoeg.

Donderdag 4 april

Het slaappatroon was hetzelfde als gisteren, ik moest er alleen wat eerder uit dus de nacht was wat korter. Niettemin heb ik de jetlag al aardig verstouwd denk ik zelf. Jiro is al weer druk in de weer met het ontbijt. Dat doet hij hartstikke goed. Hij is volledig in fe kost bij zijn schoonzus die naast hem woont maar hij krijgt zelf regelmatig gasten over de vloer. Zijn Zweedse ex-vrouw dir hij in Japan heft leren kennen waar ze werkte en zijn zoon met zijn familie die in Stockholm woont. Daarnaast nog diverse wandelvrienden vanuit de hele wereld waaronder uit Nederland. Die heeft hij na zijn pensioen allemaal leren kennen toen pas zijn echte leven begon zoals hij steeds vertelt. En of dat nog niet genoeg is nodigt hij ook al mijn familie, vrienden en bekenden uit, wie ook maar naar Japan komt om gratis bij hem te overnachten. Hotel Jiro zegt hij dan. Dat heeft hij al een paar keer herhaald.

Hij heeft ook voor vandaag een mooi programma bedacht. We gaan naar het zuiden van Tokyo en vanaf de “Golden Gate Bridge” van de Japanse hoofdstad over de Sumida rivier, de waterweg naar de Grote Oceaan lopen we naar de oude vismarkt van Tsukiji. Toen ik dik twintig jaar geleden voor de eerste keer in Japan was ben ik daar al eens geweest. Een “moetje” voor iedere toerist volgens alle reisgidsen. Toen was ik er ‘s-morgens in alle vroegte met de eerste metro, dat red ik nu niet.... dat hoeft ook niet want de markt is intussen verplaatst.

Ik kan me de joekels van diepgevroren tonijnen nog goed herinneren die met motorzagen in moten werden verdeeld. Vervolgens werd alles met opbod verkocht door een veilingmeester die op een zeepkist stond. De bestie gedeelten aan de duurste restaurants. Tegenwoordig schijnen de duurste stukken voor honderden €€ per kilo van de hand te gaan of misschien nog meer. De blauwvintonijn wordt ook steeds schaarser en Japan vangt het leeuwendeel.

Daar zie ik deze keer niks vsn. De reis naar de brug duurt alles bij elkaar al bijna anderhalf uur. Zeker omdat we in Shinjuku besluiten om alvast een treinticket te kopen voor morgen. Gezien de grote drukte is dat niet onverstandig. Ik zou morgen nog in tijdnood komen.

Rond de middag zijn we dan toch aan de wandel, het is er prachtig weer voor, een graad of 20, bewolkt, maar droog. Vanaf de brug hebben we prachtig uitzicht over de skyline van Tokyo. De belangrijkste handelsgebouwen in het financiele centrum en verder de Tokyo Tower, een soort Eiffeltoren en natuurlijk de Tokyo Sky Tree vsn 634 meter. Dat is een van de hoogste grbousdn ter wereld en vanaf het bovenste platform kun je bij helder weer de ongeveer 100 km. verderop gelegen Fuji-vulkaan zien liggen. De hoogste en mythische heilige berg van Japan van 3.776 meter. Ook daar is het uitzicht prachtig als je niet al te veel pech hebt.

Wij wandelen vrolijk verder en komen langs een strandje aan de rivier dat ik me eveneens nog herinner. Ook van die eerste reis en later met Kimi nog een keer. Jiro is in een jolige bui.Hij maakt een foto en wil die naar Xian’s wandelvrienden sturen met de mededeling dat dit Hawaii is. Daar wil hij graag nog een keer naar toe. Als ik vraag waar de rieten rokjes dan zijn is het stil. Later komen we nog langs de nieuwe vismarkt en rond half drie zijn we bij de oude. In de rondom liggende steegjes is het inderdaad een drukte van belang. Veel westerse toeristen die je er natuurlijk zo uitpikt. Dat zullen ze ook van mij zeggen...

We kunnen nog mooi heerlijke sashimi eten in een van de kleine restaurantjes. Heel fijn gesneden rauwe vis, onder andere zalm en tonijn met sojasaus en de pittige wasabe. Logens Jiro is het hier na drieën wel een keer afgelopen. Dan waren we nog net op tijd.

We hebben ongeveer tien kilometer in de benen en de terugweg gaat dus helemaal met het openbaar vervoer. Eerst de metro en dan de bus. Jiro is weer voortdurend aan het knikkebollen en ik ben ook moe. Om vijf uur weer “thuis”. Eerst een biertje terwijl Jiro het bad last vollopen zodat ik kan genieten van zijn ofuro. Als ik er uit kom staan er grote schalen eten op tafel. Zijn schoonzus heeft uitgebreid gekookt, meer dan genoeg voor twee personen. Ik eet een flink deel maar Jiro laat het allemaal liggen en probeert me nog meer onderhand letterlijk door de strot te duwen.... eh even niet, voordat ik behalve mijn rugzak nog meer kilo’s op Shikoku mee moet sjouwen. De gastheer heeft alleen oog voor de inhoud van de glazen, bier, sake en de onvermijdelijke ichiko. Ik zeg hem dat ik mijn dagboek nog wil bijwerken en om 20.00 uur is het genoeg. Dan kan ik gaan schrijven en hij gaat uitgebreid badderen, zijn dagafsluiting. Ik hoop dat er niet te veel schrijffouten in staan, daar kan ik zo slecht tegen. Na voltooing van mijn Henro, ja je weet het niet maar ik ga ervan uit dat dat binnen een paar jaar het geval is, zal ik de hele tekst nog eens nalopen en waar nodig corrigeren en aanpassen. Met Polarsteps kun je er een mooi boekwerk van laten maken maar omdat ik destijds met Reis Mee begonnen ben hou ik het hierbij.

Terug naar Tokio

Maandag 10 april 2023.

Weer een vrij onrustige nacht gehad. Misschien gisterenavond toch te zwaar getafeld en in de wetenschap dat de wandeltocht, de Henromichi ????? nu echt voorbij is. Als je deze 5 hiragana tekens kent kom je al een heel eind en kun je de route volgen: he-n-ro-mi-chi. Ik ga voor het ontbijt nog lekker in bad. Ik hoef niet meer te lopen en heb alle tijd. Ook voor het inpakken, dat had ik niet meer helemaal afgerond. En de flesjes bier en het flesje whiskey dat nog over is zijn van glas en die moeten wel heel aankomen in Tokio. Ik check uit en de card van het hotel mag ik houden. Ik weet niet waarom, staan daar ook al punten op of zo omdat ik hier heb gelogeerd? Geen idee en ik heb er ook niet naar geïnformeerd. Rond 09.00 uur ben ik op het station zodat ik me niet hoef te haasten met het kopen van de kaartjes. Met Google translate vraag ik de medewerker of ik al een kaartje kan kopen tot en met Tokio. Dat kan en dat lukt. Hij helpt me perfect en laat me op de kaartjesautomaten zelfs de stoelen uitkiezen, net als in een vliegtuig. Ik wil zeker in de Shinkansen naar Tokio links aan het raam zitten, dan heb ik hopelijk nog mooi zicht op de Fuji.

Voorlopig ben ik nog op Shikoku. Eerst van Uchiko naar Matsuyama, ook de eerstvolgende grotere stad op de wandelroute. Is het de hoofdstad van Ehime? Als we het station naderen zie ik links wel een groot voetbalstadio of is het voor een andere sport?Spelen ze in de J-League? Ik heb 10 minuten om over te stappen maar de trein naar Okayama staat op hetzelfde perron, meteen achter de trein waar ik net ben uitgestapt. Dit gedeelte van de reis duurt bijna drie uur, de stoel kan achterover en ik doe af en toe een hazenslaapje. Op Google maps volg ik met het blauwe bolletje de route in noordoostelijke richting. Ik pak ook mijn Henrogids erbij en zie dat we in plaatsen komen die ook allemaal op de wandelroute liggen. Dat kan ook bijna niet anders, die gaat ook met de klok mee en loopt grotendeels langs of vlakbij de kust. Ik zit er al op te vlassen dat ik volgend jaar ook weer een paar keer een paar nachten op dezelfde plek kan logeren en van de trein gebruik kan maken zodat ik zonder bagage kan lopen. Dat is een groot verschil. Iets na de middag is er nog een stop in Utazu, de allerlaatste halte op Shikoku. Daarna rijden we over een lange spoorbrug onder de snelweg, twee verdiepingen dus, naar Honshu, het grootste eiland van Japan, ten noorden van Shikoku. Weer rijden ook nog over wat mini eilandjes, waar met een soort spiraal nog wel een afrit is voor de auto’s. Er staan ook huizen en andere gebouwen. Misschien wel een hotel of restaurant? Net voor we het station van Okayama binnen rijden moet de trein nog even stoppen. Dat is waarschijnlijk een groter station omdat daar ook de Shinkansen stopt. De seconden tikken weg en ik heb hier ook maar 10 minuten om over te stappen. En met een paar minuten vertraging nog minder. Iedereen haast zich de trein uit. Er moeten meer mensen naar de Shinkansen veronderstel ik. Die loop ik maar snel achterna. Die vertrekken vanaf de tweede verdieping. Ik moet een lange trap op omhoog, maar eenmaal daar moet ik nog het perron zoeken. Dan zie ik in een flits 13.20 uur Tokio. Dat perron moet ik dus hebben. Snel met mijn kaartje door het poortje. Ik ben op tijd, 1-2 minuten voor vertrek. Ik weet niet of ik voor de goede deur sta, maar dat interesseert me niet. Als ik maar binnen ben. Ik blijk bij coupe 8 te staan en ik moet naar 12. Als ik daar ben is de trein al aan het rijden. Links van de gang staan twee stoelen en rechts drie. Van de stoelen links is er overal eentje bezet. Ik heb stoel 11E maar op stoel 11D zit een oudere man die al half lijkt te slapen. Dus ik ga rechts zitten 11 A tot en met C daar zit nog helemaal niemand. Iets wat Japanners waarschijnlijk “nooit” zouden doen. Nou ja, zolang er niemand komt te zitten met een kaartje voor deze gereserveerde plaats. We passeren Shin Kobe en Shin Osaka. Allemaal aparte stations voor de Shinkansen. In Kyoto zwaai ik in gedachten nog even naar Seiko. Pas in Nagoya komen er mensen binnen die een kaartje hebben voor de rij stoelen rechts waar ik zit. Ik sta uiteraard meteen op en ga op mijn stoel zitten. De man kijkt even op en gaat netjes wat opzij. Hij had volgens mij al lang in de gaten dat ik naast hem had moeten zitten. Ik ben wel mooi op tijd voor de Fuji. Die doemt al vrij snel op. Rond de top ligt nog behoorlijk wat sneeuw zie ik, maar er hangen ook veel wolken dus helemaal goed zichtbaar is deze mythische vulkaan niet die ik meer dan 10 jaar geleden samen met Kimi heb beklommen. Dat was ook een hele onderneming maar die duurde maar twee dagen heen en terug. Rond half vijf ben ik op station Tokyo, maar ik moet naar Shinjuku, daar heb ik met Jiro afgesproken. Met de regionale trein richting Takao waar Kimi woonde ben ik er in een kwartiertje, maar dan? Shinjuku is het drukste station ter wereld met veel verdiepingen en diverse uitgangen. Jiro heeft me wel vijf mailtjes gestuurd hoe ik moet lopen. In ieder geval naar de westkant bij een politiekantoortje? Dat doe ik maar ik blijk een verdieping te hoog te zitten. Ik wil hem bellen maar krijg geen gehoor. Dan informeer ik nog aan de balie bij een medewerkster. Zij spreekt goed Engels en geeft me een plattegrond met de juiste route. Ik val natuurlijk op met mijn Henrohoed die ik nog steeds op heb en eindelijk komt Jiro op me af lopen. Het is gelukt. Jiro weet uiteraard welke buslijn we moeten hebben, de Keio-line. We moeten er op het eind pas een keer uit. Het is een kilometer of vier maar het schiet niet op omdat het hartstikke druk is en er veel verkeerslichten zijn. Een schildpad is nog sneller zegt. Jiro. Hij zit achter me in de bus en als ik omkijk zie ik dat hij indut. Er stappen al veel mensen uit maar wij moeten nog even verder zegt hij. Dan kijk ik om en slaapt hij weer. We zijn bij het eindpunt, Jiro schrikt wakker. We moeten aan de andere kant van de weg een paar haltes terug. Nu let hij gelukkig wel op en zijn we er in een paar minuten. Het is intussen helemaal donker maar Jiro weet natuurlijk de weg feilloos te vinden en kent alle kleine straatjes. Het kleine sportparkje met de sintelbanen herken ik nog van de heenweg en als we daar het trapje afdalen zijn we er voor ik er erg in heb. In mijn slaapkamer naast de keuken zie ik wat ik allemaal heb achtergelaten. Dat zal toch ook allemaal weer mee terug moeten. Volgend jaar moet ik zeker nog minder meenemen. Ik installeer me terwijl Jiro van alles op tafel zet. Hij loopt ook af en toe de achterdeur uit. Zijn broer en schoonzus wonen naast hem en zorgen tegen betaling goed voor hem. Zijn schoonzus kookt voor hem en bestiert grotendeels het huishouden. Nu heeft ze ook heerlijke dumplings bereid. Jiro loopt weer even weg en komt binnen een minuut met een dampend vol bord terug. Ondertussen blijft hij de sake maar bijschenken. Hij maant me indirect wat door te drinken. Als zijn glas al bijna leeg is, is het mijne nog halfvol. Zo kletsen we gezellig bij en vertel ik over al mijn ervaringen op Shikoku. Jiro zegt dat hij de volgende keer niet meer meegaat. Al die bagage steeds meesjouwen dat is toch wat te veel.

Dinsdag 11 april 2023.

Goed geslapen maar wel op tijd wakker om mijn verslag af te maken. Jiro maakt ondertussen al een lekker ontbijt klaar met omelet en yoghurt met verse aardbeien. Die zijn hier al volop verkrijgbaar. Ik spring daarna nog even onder de douche en Jiro checkt zijn e-mails. Hij woont in de wijk Harajuku in het Westen van Tokyo dus we gaan daar eerst wat dingen bekijken veelal wandelend. Eerst naar de beroemde Meji Shrine met de grootste toegangspoorten, Tori van Japan. Onderweg er naar toe komen we langs de gebouwen van de NHK de nationale omroep en oude gebouwen van de Spelen van 1964. Jiro vertelt dat er op het terrein van de Shrine veel bomen zijn aangeplant die uit heel Japan komen. Het is een heel park met horeca, souvenirwinkeltjes en een museum. Verderop staan er aan weerskanten van het pad grote stellages met aan de ene kant allemaal wijnvaten en aan de andere kant allemaal sakevaten. Nu kan ik me het weer allemaal herinneren, met Kimi ben ik hier ook eens geweest. Het is een drukte van belang en er lopen onderhand meer buitenlandse toeristen rond dan Japanners. Behalve natuurlijk aan de gezichten zie je dat ook aan de lichaamsbouw. De verschillen zijn soms wel heel groot en schrijnend. Jiro zegt dat hij hier vaak loopt met zijn wandelclub en we gaan in hetzelfde restaurant eten waar zij dan altijd lunchen. We kunnen heerlijk buiten zitten, het is hier al 25 graden. Ik vraag Jiro hoe het dan in juli is. Ja, die hitte en de hoge luchtvochtigheid zijn vreselijk zegt hij. Ik zie in de reisgids iets staan over een winkelstraat met de kawai-cultuur. De “levende poppen” jonge meiden in allerlei schattige roze kleuren. Er staat overigens ook een “Conchita Wurst” in dezelfde outfit. Jiro vindt het niks en ik heb het eveneens snel gezien. We nemen nu de bus en de trein naar het noorden. Daar weet Jiro nog een mooie tempel waar hij vaker komt maar ik ben de naam even kwijt. Het is dan al later in de middag en niet meer zo druk. In mijn reisgids heb ik iets gelezen over een leuk biercafe en we gaan daar naar toe voor een klein proeverijtje om de dag af te sluiten. We komen langs het station waar de keizerlijke familie vaak opstapt als ze met de trein reizen zegt Jiro. Er staan inderdaad allemaal hekken omheen, je kunt daar het perron niet zomaar oplopen. Het is een klein station. Dat is natuurlijk veel beter te beveiligen dan een groot station. De drie proefglaasjes bier smaken prima, Jiro houdt het bij een gewoon glas en we eten er wat nootjes bij. We zijn nog redelijk vroeg en hebben nog plek aan een tafeltje maar de zaak loopt al snel aardig vol. Ook hier diverse toeristen, het staat in meer reisgidsen, maar tevens Japanners die hier vaker lijken te komen. Ze gaan joviaal met het personeel om. Jiro en ik stappen maar weer eens op en kopen bij een winkel waar ze kant en klare maaltijden verkopen okonomyaki, een soort dikke Japanse pannenkoek met groente, ei, vlees of vis. Bij de Family Mart neemt Jiro nog een pak ichiko mee want de voorraad sterke(re) drank moet worden aangevuld. Zo komen we de avond wel door. Zijn schoonzus had echter weer van alles gekookt. Een lekkere stoofpot met veel groenten en vlees dus de okonomyaki maar gauw in de koelkast gedaan. We halen herinneringen op over onze wandelavonturen en Jiro vertelt hele verhalen over de verschillen tussen Japan en de westerse wereld. Hij heeft in Amerika gestudeerd en gewerkt en tevens in diverse andere landen. Hij is met een Zweedse getrouwd geweest dus hij kan er wel over oordelen en heeft enig recht van spreken. Heel interessant. Om 22.00 uur wil hij naar het nieuws kijken en ik ga slapen.

Woensdag 12 april 2023.

Vanmorgen net als gisteren eerst weer de blog bijgewerkt. Dat moet ik vanavond voor vandaag toch ook doen want morgenochtend lukt dat niet meer. Jiro is weer flink aan het kokkerellen en na het ontbijt ga ik douchen en draai hier nog een wasje. De machine hapert echter of is afgeslagen. We moeten dus nog langer wachten want we moeten de was ook nog ophangen. Ondertussen probeer ik on line in te checken voor mijn vlucht morgenochtend om 09.40 uur. Dat hoop ik althans. Een week voor vertrek heb ik tijdens het WK schaatsen in Heerenveen de terugvlucht nog moeten wijzigen omdat de oorspronkelijke vlucht was geannuleerd. Ze boden me een vlucht een dag eerder aan maar ik heb verzocht om een terugvlucht op de geplande dag, donderdag 13 april. Dat is met een e-mail bevestigd maar ik kreeg vanmorgen wel een appje van ANA, zustermaatschappij van Lufthansa dat ik vandaag word verwacht op Haneda. Ik ben benieuwd of ik morgen kan vliegen?

Tegen de middag eindelijk op pad. We zijn heel laat, maakt niet uit. Bij station Tokyo dat wat weg heeft van het centraal station van Amsterdam zijn we uitgestapt. Volgens Jiro is het daar op geïnspireerd. We gaan naar de tuinen van het keizerlijk paleis. Daar ben ik nog niet geweest. Het is nog steeds prachtig weer dus we kunnen een paar uur rond lopen. Daarna een late lunch. We zien de bekende dubbele Seimonbrug nog en daarna lopen naar een bijzondere Indische tempel, Honjogo als ik het goed zeg. Die is aan het eind van de middag al dicht maar de buitenkant is ook mooi. Als afsluiter gaan we nog naar een speciaal biercafé. Er zijn er meerdere met dezelfde naam en we lopen eerst naar de verkeerde. Dan maar het adres intikken, dat is handiger. Ik neem nog twee verschillende pints ? Niet te zware, dat scheelt. Jiro houdt het bij eentje voor hij weer in slaap valt zegt hij…. We hebben ook wat te knabbelen erbij. De rekening kan ik niet helemaal volgen. Hoe duur zijn die hapjes nou toch? En waarom komt er nog 10% bij. Na enige uitleg is het me duidelijk. Niet dat ik betoept word. Dat doen Japanners niet/nooit, maar ik wil het gewoon graag weten. Dan snel naar huis, daar is ook nog wat te eten en te drinken en het wordt toch al een kort nachtje. De restjes van gisteren moeten op en of het nog niet genoeg is heeft zijn schoonzus ook weer wat gekookt. Voor de laatste keer komt er sake op tafel en dan is het bedtijd. Morgenochtend pak ik mijn rugzak wel in.

Donderdag 13 april 2023.

Vroeg eruit. Half vijf voor de zekerheid. Scheren en douchen. Dat vooral, daar komt de komende 24 uur niks meer van en ik ben bang nog wat langer. Daarna begin ik mijn “zootje” in te pakken. Die (bijna te) aardige Nii-San heeft nog een folder naar Jiro gestuurd ter attentie van mij met alle Henroartikelen uit de winkel in Osaka. Er zitten leuke hebbedingetjes tussen. Ook heeft hij nog een hoop snoepjes meegestuurd met het logo van Kobo Daishi erop. Zes zakjes, ik geef er drie aan Jiro, die heeft ook gelopen. De allerlaatste osettaivan Nii-San. Daar staat slechts een klompje van mij tegenover… . Om zes uur op weg naar het vliegveld , bus, metro en nog een metro. Terminal 3 moet ik hebben.

Lange rijen en uitgebreide controles op Haneda. Ik heb de tijd wel nodig. Het is een lange vlucht van circa 15 uur omdat we helemaal om Rusland heen vliegen over de Noordpool. Links naast me zit een Duitser en rechts een Japanner. Om half zes lokale tijd in Munchen. Een uur later vlucht naar Schiphol met gelukkig extra beenruimte. Mijn zus verwelkomt me met een mooie bos bloemen en ook wandelvriend Reint is er weer. Hij had me een maand geleden ook uitgezwaaid. Leuk. We drinken nog koffie en praten natuurlijk over mijn vakantie. Daarna met de auto naar huis. Mijn zus had een lange dag en is ook moe. Rond middernacht lig ik eindelijk in bed. Het was een prachtige vakantie. Volgend jaar hopelijk verder.

Laatste dagen OHenro 2023.

Donderdag 6 april 2023.

Voor de verandering geen ontbijt in een eetzaal maar op de kamer. Nee, geen roomservice, Ik kan het ontbijt bij de receptie afhalen in een voorverpakte doos ofwel een bentobox. Die haal ik tegen 7 uur op. Ik neem weinig mee vandaag, want ik blijf vanavond ook nog hier. Natuurlijk wel mijn regencape. Het is er de hele nacht flink uitgevallen en dat doet het nog steeds. Meteen de cape aan duiden richting het station. Ik wil wat meer weten over de diverse treinverbindingen tussen Uwajima en Uchiko, het zijn meerdere lijnen. De jonge vrouw is net met haar rooster begonnen en geeft me een paar dienstregelingen mee. Het is alleen in het Japans, maar ze omcirkeld de betreffende stations, prima. Eenmaal buiten wil Ik snel naar een tempel die tot de 20 extra tempels behoort. Die staan ook in de gids vermeld maar horen dus niet bij de officiële 88 tempels. Ik bekijk hoe ik moet lopen maar dan hoor ik ineens iemand hoi roepen. Tot mijn verbazing staat Marcella voor mijn neus. Die had ik helemaal niet meer verwacht. Zij ging als een speer en was me een week geleden al voorbij. Ze heeft echter een pijnlijke blessure aan haar voeten opgelopen zegt ze en ze kan niet meer verder wandelen. Heel triest voor haar. Ze is een paar dagen hier in Uwajima en heeft wat dingen bekeken zoals het kasteel. Ze gaat voorlopig met de bus en de trein verder, ontzettend sneu en frustrerend. Je ziet dat ze er moeite mee heeft maar als het lijf niet mee wil houdt het op. Dat kan iedereen gebeuren, mij ook, dat besef ik terdege.Ik besluit om een wegschoor haar te doen bij een van de tempels van vandaag. Zij moet de trein halen en ik ga snel naar de genoemde extra tempel. Er moeten weer trappen worden beklommen, zoals zo vaak.Hier ga ik de rituelen niet doen, ik ben ook al laat. Snel naar beneden maar dan glij ik bijna weg over de spekgladde stenen tegels. Ik bekijk mijn zolen eens, die hebben hun beste tijd ook gehad. Wat dat betreft is het goed dat het bijna voorbij is.

Vanaf deze. tempel ben ik snel weer op de route en loop in noordelijke richting de stad uit. Ik stap flink door en haal een aantal Henro in waaronder de vier vrouwen die gisteren in dezelfde mooie minshuku logeerden. Ze proberen ondanks de plensbuien een praatje aan te knopen. Ze informeren naar mijn leeftijd. Die vinden ze best respectabel maar één van hen blijkt al tachtig te zijn, dat is nog een iets ander verhaal. Net voor de eerste tempel ga ik even van de route af om bij de Family Mart naar het toilet te gaan.ik doe meteen wat kunchinkopen en laad mijn telefoon weer wat op. Dat kan daar allemaal. Drinken had ik voldoende bij me maar eten niet. De sandwiches eet ik meteen op en en de repen bewaar ik voor onderweg.Dan komen er een paar luidruchtige auto’s aan.Het is de campagne voor de verkiezingen voor de prefectuur, net zoals bij ons de Provinciale Statenverkiezingen van een maand geleden.Ze dragen allemaal groene hesjes,maar wat voor partij het dan is? Eentje is er al eens in ons land op bezoek geweest en een ander heeft zelfs Nederlandse familie. Dat maak ik er althans uit op, ik kan het mis hebben. De karavaan trekt verder en ik ook, richting tempel 41. Wat afstand betreft over de helft. Tempel 40 ligt het verste van tempel 1 vandaan. Van het zuidwesten naar het noordoosten van Shikoku. Bij de tempel zie ik de vier gezellige dames weer. De regen doet ze ogenschijnlijk niks. Ze zijn ook goed beschermd met hoezen, regen broeken en capes. De volgende tempel ligt minder dan 3 km. verder. Als ik daar voor een uur weg ben kan ik tempel 43 ook nog halen had ik uitgerekend. Ik ben om precies 13.00 uur weg naar dan gaat het bij een tunnel finaal mis. Die dingen hebben me al vaker dwars gezeten. Je gaat er liever niet doorheen maar dan moet je helemaal over de heuvel die er boven ligt. Net voor de tunnel moet ik links en kom nog bij een rusthut maar daarna zie ik geen aanwijzingen meer. Het zal aan mij liggen maar ik loop maar verder op de volgens mij enige mogelijk route. Die is bepijld. Het woord michi, route kan ik onderscheiden mast het woord Henro leesintensiteit nergens. Het pad gaat alleen maar omhoog terwijl ik weer omlaag moet naar de weg. Ik zie op Google maps dat het niet klopt maar denk op de top dat ik daar dan wel weer ergens naar beneden kan. Niet dus, het pad loopt daar dood en ik moet dezelfde weg terug door de stromende regen en de blubber. Eenmaal weer bij de tunnel ben ik 10 kilometer en twee uur verder. Die laatste tempel wordt niets meer vandaag. Het is bijna half vier, ik neem nu wel de tunnel, had ik dat maar wat eerder bedacht…. Als ik daar uit ben pak ik de route er eens bij. Het is nog 9 km tot het station net voor die tempel. Het plan was om naar het station na die tempel te lopen. Dat is te ver weg en red ik niet meer. Ik loop alleen nog langs de hoofdwegen en durf zelfs geen parallelweg meer te nemen ook al heb ik de hoofdweg nog in zicht. Om kwart over vijf ben ik er eindelijk. Op de teller van de Strava app staat bijna 40 km. De langste afstand deze Henro. Terwijl ik misschien 23 km. verder ben. Ik heb het volledig gehad en ben blij dat ik niet lang op de trein hoef te wachten. Bij het hotel spreekt een westerse Henro me in de lobby aan maar ik hou het kort want ik wil alleen maar in bad. Deze vieze natte kleren uit en rust. Die ga ik vervolgens ook nog wassen en drogen, ze zijn zo smerig. Bij de Larsson die gelukkig direct naast het hotel ligt en waar je vanuit de lobby binnen kunt lopen zonder dus naar buiten te hoeven haal ik weer een magnetronmaaltijd en een blik bier. Ik ben te moe om nog naar een restaurant te gaan. De mailtjes en deze blog moeten ook weer worden bijgewerkt, dat is opnieuw gelukt. Morgen moet ik mijn planning misschien herzien. Dat zien we dan wel weer. Niet te veel onduidelijke bospaden meer nemen. Maar: geen zorgen, behalve moe gaat het verder nog naar behoren. Geen, weinig fysieke klachten, ik hoop de laatste twee dagen goed te voltooien.

Vrijdag 7 april 2023.

Met het motorechtpaar Mori & Hiromi heb ik ook nog steeds contact en zij leven eveneens mee met mijn Henro. Ze vragen me regelmatig hoe het gaat en wensen me altijd het allerbeste. Ze zeggen dat het vandaag opnieuw flink zou regenen maar dat het vanaf zaterdag, dus morgen beter wordt. Ook vanwege de vermoeiende dag gisteren besluit ik tijdens mijn nachtelijke toiletbezoek al dat ik een rustdag ga nemen na 24 opeenvolgende wandeldagen. Ik zet de wekker op de telefoon meteen een uur later maar dat is blijkbaar niet goed gelukt want om goed 6 uur rammelt ‘ie flink. Ik zet ‘m af en slaap weer in. Om 7.15 uur rinkelt het nog een keer. Dan moet ik er toch wel een keer uit want opfrissen, wassen, aankleden dat duurt allemaal even en voor acht uur moet ik mijn ontbijtbox ophalen. Deze keer kan ik als drank kiezen uit groene thee of appelsap. Warme groene thee vind ik wel lekker naar koude wat minder dus het wordt appelsap.

Mijn planning is nu natuurlijk veranderd daarom ga ik eerst naar het station om te informeren naar de treinverbindingen. In de hotellobby heb ik al mijn cape aangetrokken want het is werkelijk naadje pet. Ik heb dan ook geen enkele spijt of wroeging dat ik niet ben gaan lopen. Het schema met de vertrektijden heb ik wel maar lang niet iedere trein stopt op alle stations. Vanmiddag heb ik nog een trein nodig, nou twee zelfs en morgen ook weer eentje. Een jonge medewerker legt me het een en ander uit. Vanmiddag gaat het prima, morgen wordt lastiger. Dat zijn zorgen voor later. Mijn rugzak kan ik mooi in een kluisje doen maar mijn wandelstok past er niet in. Die laat ik prompt achter als ik naar het kasteel loop. De jongen die me zojuist nog geholpen had is uit zijn kantoortje gekomen en is me in de stromende regen achterna gelopen om mijn steun en toeverlaat ”Kobo Daishi” aan me terug te geven. Vlak voor het kasteel is de VVV, de mevrouw legt me in prima Engels uit wat er allemaal te zien is in Uwajima en omcirkelt dat op de plattegrond.Ze drukt me nog op het hart goed op te letten met de wandeling naar en van het kasteel. Zeker met die regen is het spekglad geworden. En ook dit pand verlaat ik zonder Kukai en weer komt de bediende me achterna gerend, zonder ook maar een spoor van ergernis. Gewoon heel behulpzaam en attent. Wat zijn het toch allemaal ongelooflijke lieverds. Het is inderdaad zeer opletten de weg naar boven. Je kunt ook een stenen trap op, maar die is een stuk steiler en dat vertrouw ik helemaal niet. Eindelijk boven maak ik meteen een foto van het prachtige kasteel of donjon. Er staan een paar bomen voor waar nog net de laatste Sakura aan hangt. De entree is ¥ 200 maar ik krijg ¥ 40’ terug… als vermeend 65 plusser….De baliemedewerker geneert zich overduidelijk en put zich uit in excuses als ik zeg dat het ondanks mijn grijze hoofd zover toch nog niet is…, Er is ook een Engelse toelichting maar dat is me allemaal wat te veel tekst. Ik hou het vooral bij kijken, ook naar buiten. Bij helder weer heb je vast en zeker aan alle kanten een prachtig uitzicht, dat is nu wat minder, schuine streep nauwelijks aanwezig. Ik kan wel de heuvel zien waar de tempel op ligt die ik gisteren heb bezocht. Die richting ga ik nu weer op want daar echter ligt een stierenvechters arena. Tip van Elly. Ik stap flink door en ben er voor 12.00 uur nog. Dan heb ik nog een twintig minuten de tijd om er rond te kijken. De arena is blijkbaar nog steeds in gebruik. Begin mei start het seizoen zei de medewerkster van de VVV. Nou, ik hoef het niet te zien. Ook al gaat de strijd hier tussen twee stieren in plaats van tussen mens en dier.

Hierna is het snel afdalen naar het station en ik moet door een tunnel.Het fiets- en wandelpad is gelukkig breed genoeg en ik hoef mezelf niet tegen de muur te plakken…. Gauw mijn spullen uit de kluis en naar de trein, die staat er al. Ik had eergisteren al een kaartje gekocht toen ik op Seiko wachtte. Ik denk dus zo door te kunnen lopen maar dat is een misvatting. Dit is een expresstrein zonder overstap en daar zit toeslag op. De jongen regelt dat nog snel en ik betaal een extra kaartje. Ik berg het op en loop naar het perron. De jonge vrouwelijke collega van de jongen houdt me echter nogmaals staande want ik moet wel de beide kastjes laten zien die haar collega net al heeft beoordeeld…. Het is goed en ik mag door het poortje. Ik zit goed en wel of de conductrice komt voor de kaartjescontrole en jast er een stempel op. Als ik 10 minuten later uitstap op station Unomachi komt ze me op het perron achterna, ik had mijn kaartjes bij het verlaten van de trein aan haar moeten geven. Ik onderga het allemaal rustig maar kan een glimlach niet onderdrukken. Het is een boekhouding van hier tot ginder… al is Tokio niet zo heel ver weg.

Snel nu naar tempel 43 want dat was het doel, daar waar ik gisteren niet meer aan toe gekomen ben. Het regent nog steeds maar ik ben er niettemin binnen een half uur. Er is ook net een hele bus oudere Henrosan gearriveerd. Het is een drukte met de kaarsjes en de wierookstokjes. Nu kan ik wel mooi meedoen met hun hartsoetra, bijzonder die klanken uit twintig kelen. Daarna spoed ik me naar de nokyo-cho voor mijn laatste tempelstempel van 2023 voordat zij daar met zijn allen staan. Niet bepaald onbaatzuchtig, ik heb nog veel te leren. Over een oud Henro bospad kan ik verder maar na de ervaring van gisteren durf ik dat niet goed want ik moet om 16.00 uur mijn volgende trein hebben. Voor de zekerheid neem ik dezelfde weg terug. Verderop kom ik langs een bank en ik probeer met mijn visacard te pinnen.Het logo staat er duidelijk vermeld. Desondanks weigert het apparaat keer op keer mijn kaart te accepteren. Ook tussenkomst van een vrouwelijke medewerker biedt geen soelaas, wat ze ook probeert. Ik zeg dat ik verder ga want ik moet de trein halen.Ja, maar de eki, het station is vlakbij zegt ze. Dat klopt maar mijn Japans is uiteraard veel te ontoereikend om haar duidelijk te maken dat ik het volgende station moet hebben. Daar start ik morgen en anders mis ik drie kilometer… Even later haalt ze me met de auto in en stopt midden op straat. Ze excuseert zich nogmaals en biedt me een lift aan.Oh, lieve mevrouw, sorry ontzettend aardig, maar ik wil graag lopen… ze verwijst me verder naar de Seven Eleven, een supermarkt. Wie is hier nou de bank, vrij naar de Maaskantjes. Het is een humoristisch dagje. Ik ben nog ruim op tijd bij het kleine station Kami-Uwa. Daar neem ik met een overstap de trein naar Uchiko. De laatste bestemming op Shikoku. Ik maak meteen een foto van de dienstregeling en koop voor morgen een kaartje naar Unomachi. Een station te ver terug dus maar in Kami-Uwa stopt er bijna niks. Daar zou ik ongelogen om kwart voor een pas zijn met drie overstappen. Een treinreis van 30 kilometer die vijfenhalf uur duurt…. in die tijd reis je met de Shinkansen ongeveer van Tokio naar Fukuoka op Kyushu, zo’n 1.000 kilometer. Ik had dus toch die lift, osettai moeten accepteren.Afijn, het hotel heb ik sneller gevonden en ik boek er meteen nog een nacht bij. Tot maandag ben ik hier. Ik heb er ontbijt en diner bij, A en B, asagohan en bangohan. Het is wel allebei in de vorm van een buffet, dat vind ik wat minder., maar dat heb je in een hotel,Er is van alles en ik neem overal een beetje van. Uiteraard bestel ik er een glas bier bij maar dat moet ik meteen afrekenen. Geld op de kamer laten liggen, dus terug. Weer wat opgestoken voor morgen.Ik drink nog een tweede glas en zo heb ik weer voldoende inspiratie voor deze blog.

Zaterdag 8 april 2023.

Ik heb een wat onrustige nacht achter de rug misschien vanwege de wetenschap dat mijn Japanse wandelavomtuur er bijna opzit. Voor dit jaar althans. Veel herinneringen komen weer boven, de leuke ontmoetingen en de ongelooflijk aardige en vriendelijke Japanners .Mijn telefoon ligt voor de wekker naast me op bed en rond 04.00 uur begint dat ding te trillen. Ik word uit Nederland gebeld door iemand die helaas niet weet dat ik in Japan ben. Ik zal zo meteen nog terugbellen. Dan slaap ik nauwelijks meer want de wekker staat op 05.45 uur. Vanaf 6 uur kunnen we ontbijten en dan ben ik er ook ongeveer. Voor 7 uur moet ik naar het station want ik heb de trein van 07.13 uur al van Uchiko naar Unonachi. Ik had gisteren al een kaartje uit de automaat gekocht met de tijd erbij. Ik denk dat het allemaal goed is maar ik word ook nu verrast door de conducteur. Hij zegt dat ik voor deze exprestrein nog een kaartje moet hebben. Dus twee kaartjes voor een enkele reis. Morgen heb ik geen trein nodig, maar maandag op de terugweg naar Tokio natuurlijk wel. Ik hoop dat ik dan weer bij een balie terecht kan, die was vrijdag al dicht.

De uitstaphalte Uninachi is een station te ver, ik moet eigenlijk naar Kawi-Uma maar daar stoppen maar een paar treinen per dag. Daarom loop ik een kilometer of drie meer vandaag, die zijn dubbel want dat had ik gisteren al gedaan. Dat maakt me niet uit veel uit m: of het nou 30 of 33 km zijn. Uiteindelijk worden het er overigens 36. Wel allemaal zonder bagage, behoudens een dagrugzakje dan, dat scheelt enorm. Dat vind ik veel belangrijker m. Het weer werkt ook prima mee. Het is opnieuw prachtig zonnig. In de ochtend nog wat frisjes, maar het is uitstekend wandelweer. Al snel zie ik wat Henro-San en ze informeren met een wellicht wat jaloerse blik naar mijn bagage. Hoe kan dat? Ja, met de trein dus naar het beginpunt gaan en je bagage in het hotel achterlaten.

Met een van hen raak ik aan de praat, een gepensioneerde man uit Kobe die me bekend voorkomt. Inderdaad, hij logeerde vorige week op weg naar tempel 38 in dezelfde minshuku als ik. Daar waren veel Henro en ik heb niet met iedereen gepraat. Hij spreekt redelijk goed Engels en hij heeft voor een grote landelijke Japanse krant gewerkt, op de advertentieafdeling, commercieel dus. Hij loopt wat langzamer dan ik, ik ga alleen verder en even later tref ik een jong, niet Japans stel dat uit Denemarken blijkt te komen, Jonas en Isa uit Aarhus.Acht jaar geleden waren ze al op Shikoku en toen hoorden ze van de Henro. Dat wilden ze ook. Ze dragen niet de Henro outfit maar zijn wel drie maanden hier en doen de hele ronde. Ze zijn nu bij dag 38 en houden ook een blog bij, in het Engels.Even later stoppen we bij een rusthut waar ook een kraam staat die heerlijke ijskoude aardbeienshakes verkoopt. De aardbeien komen vers van het eigen land of uit de kas? Begin april lijkt me wat vroeg voor aardbeien. De Denen blijken allebei in de IT te werken. Zij onderzoekt technische mogelijkheden hoe de CO-2 uitstoot in de agrarische sector kan worden teruggedrongen. Blijkbaar is dat in Denemarken ook een groot probleem. We discussiëren er wat over. Ik zeg dat het in Nederland wel een heel hot item is waar de politiek geen raad mee weet. Moed tonen om de juiste beslissingen te nemen. Gewoon bij de bron beginnen denk ik dan. Veel minder dieren gaan houden, hoe simpel kan het zijn.

Maar goed, het is vakantie en hier zie ik geen megastallen. De Japanner is er ondertussen ook weer. Hij bestelt ook een lekkere ;koude versnapering. Daarna moeten we nog eens een tunnel door of erover heen… De Denen lopen er doorheen, de Japanner haat ze zegt hij. Al dat verkeer, die herrie. Met hem in de buurt waag ik me weer aan de alternatieve route over de heuvel. Die staat nu gelukkig goed aangegeven en een paar kilometer verder ben ik aan de andere kant. Dan gaat de route weer verder langs de drukke rondweg van Shikoku. Af en toe kan er van een parallelweg gebruik worden gemaakt. Zo ook in het leuke plaatsje Ozu waar ik in het centrum grote baniers of banners zie van een bierbrouwerij. Daar kan ik als liefhebber van speciaal bier natuurlijk niet voorbij lopen. Ze hebben 6 verschillende soorten onder andere ook IPA maar daar hou ik dan net niet zo van. Het is nog dik 10 kilometer naar Uchiko maar ik kan de verleiding niet weerstaan om er eentje te drinken. Een lichte Belgische blonde dan maar van 5%. Heel koud en lekker. Ik koop ook een paar flesjes voor Jiro, dan drinkt hij een keer wat anders dan Asahi of Kirin.Het is lunchtijd maar helaas serveren ze geen eten. De naastgelegen bakker verkoopt echter heerlijke hartige broodjes en dat gaat prima samen. Ik blijf vrij lang zitten en raak nog aan de praat met een jong Japans stel met twee kinderen.

Hiernasnel verder, opnieuw langs de hoofdweg met veel winkels, garages enz. Het is heel druk en voor de stoplichten staat iedere keer een hele rij auto’s. Eindelijk ben ik Ozu uit en gaat de route ook van de hoofdweg af. Met een omweg kom ik door een groot park Uchiko binnen gewandeld. Ik zie het station van de achterkant en de route loopt nog even verder tot 300 meter van mijn hotel. Daar moet ik morgen dus beginnen. Ik ga meteen weer in bad en daarna even liggen. Om half acht schrik ik wakker, het is etenstijd. Veel bakken zijn al bijna leeg. Noedels met kleine garnalen zijn er nog voldoende en ik drink er weer een glas bier bij. Voor de alcoholische dranken moet je betalen, al het andere is gratis.Sake is er natuurlijk ook. Misschien iets voor morgen?

Zondag 9 april 2023.

Ik heb een goede nachtrust gehad en het is Paasbest weer. Ook krijg ik nog een leuk en lief mailtje van Seiko dus mijn dag kan niet meer stuk, al is het de laatste wandeldag. Om kwart voor negen loop ik het hotel uit voor deze korte slotetappe van ongeveer 16 of 17 kilometer. Die gaat in oostelijke richting grotendeels lamgs de doorgaande weg 379 en de rivier Oda tot aan de voet van een paar flinke heuvels, een bergrug die leidt naar tempels 44 en 45. Dat is voor nu te ver voor mij, dat wordt de volgende keer. Net als gisteren heb ik vandaag geen bagage bij me dus ik kan flink doorstappen.. Door dat voordeel haal ik een Japanse Henro San in die, oh toeval een oranje shirt draagt met als logo een leeuw. Dat verzin je toch niet. Hij heet Uchida en komt uit Tokio. Ook hij loopt de Henro in gedeelten, kortere periodes dan ik, maar hij woont natuurlijk veel dichtrr bij. Hij gaat nu nog een paar dagen door, tot in Matsuyama en moet dus nu de bergen over. Daarom vrssgt hij gekscherend of er geen kabelbaan is. Zeker voor een Japanner is hij toch wel wat gezet en daarom is het extra knap dat hij dit doet en de OHenro te voet aflegt. Zijn Engels is heel redelijk en hij vertelt dst hij al een paar keer in Europa is geweest. Hij vindt de Elzas heel mooi en houdt van de witte Rijnwijnen, ik ook.

Omdat hij wat langzamer is zegt hij dat ik gerust mag doorlopen en zo mijn eigen wandeltempo kan bepalen. Het einde van mijn wandelavontuur komt in zicht. Tijdens de laatste kilometer daal ik af naar de rivier en met mijn schoenen een beetje in het water denk ik terug aan alle mooie momenten en dan stroomt er meer water. Nog een paar honderd meter, net voor de finish krijg ik nog een osettai van een aardige mevrouw, ze wenst me kio tsekete en heeft natuurlijk geen idee dat mijn Henro even voorbij haar huis eindigt. Ondertussen moet ik ook hoog nodig naar het toilet, dat zou hier zijn, maar ik zie het niet. Dan maar van de weg af, ergens uit het zicht. Een man op een fiets heeft het in de gaten en wijst me de korte weg naar de wc. Om half een ben ik bij de halte, ruim op tijd voor de bus van 13.10 uur die me terug zal brengen naar Uchiko, dacht ik.... Pas dan dringt het tot me door dat het vandaag zondag is en er net als in mijn eigen kleine woonplaats vandaag helemaal geen bus rijdt. Wat nu? In teruglopen heb ik helemaal geen zin. Qua tijd en fysieke gesteldheid zou het kunnen maar het is dan een grote anti-climax. De enige optie is een taxi. Ik wil er maximaal ¥ 10.000 aan besteden. Ik hoorde iets van jon sen dus ¥ 4.000 uiteindelijk worden het ¥ 4.100, zo’n € 30. Goed te doen voor 15 km. dat kan het vakantiebudget nog wel trekken. “Als het over de kop is kan het ook wel over de staart” zou mijn moeder gezegd hebben, die zou het wel weten. Eenmaal terug bij het station in Uchiko tref ik een vrouw die goed Engels spreekt. Ze heeft een jaar in de VS gewoond, vandaar. Ze wil me wel helpen met het kopen van het juiste kaartje voor de trein naar Matsuyama, maar als ze hoort dat ik terugreis naar Tokio adviseert ze me toch om morgen net de nedewerker van de Japanse spoorwegen te overleggen. Nu is er niemand omdat het zondag is. Ik loop terug naar mijn hotel, ga in bad en doe daarna de was. Dan heb ik voor de rest van mijn vakantie schone kleren. Daarna zoek ik op internet naar een leuk restaurant. Ik kom uit bij een Duits restaurant, geleid door een Duits-Japans koppel, hoe kan het ook anders. Ik bestel pommes mit currywurst, was sonst. Daarna nog een toetje en koffie met Jagermeister als afzakkertje. We hebben leuke gesprekken en ik beloof hen volgend jaar terug te komen als ik hier weer begin. Ik wens ze het allerbeste met hun leuke restaurant.

Dit was mijn grote wandelavontuur. De vakantie duurt nog een paar dagen maar de Henro 2023 zit erop. In totaal heb ik in 26 wandeldagen ongeveer 520 officiele kilometers gelopen dus een gemiddelde van 20 km. per dag. In werkelijkheid zijn het er nog veel meer, ik denk dat ik de 600 wel haal.. Ik ben blij, gelukkig en vooral dankbaar dat ik dit heb kunnen doen. Het is een grote luxe..Ik heb ontzettend aardige en lieve mensen ontmoet, veel Japanners, maar ook buitenlanders, eh niet Japanners. En sommige ontmoetingen waren wel heel bijzonder. Ik kan iedereen aanraden dit prachtige land te bezoeken en kennis te maken met hun cultuur en met hun omgangsvormen. Iedere niet Japanse Henro heeft het erover, dat is de rode draad in alle commentaren. Morgen ga ik terug naar Tokio, naar mijn fysiek kleine, maar figuurlijk grote wandelvriend Jiro. Wat hij op zijn leeftijd nog allemaal doet, daar kun je alleen maar respect voor hebben. Het zal even wennen zijn, vanuit het lieflijke rustige Shikoku naar de hectische metropool. Ik ga mijn spullen vast pakken, dat scheelt morgen tijd. Volgend jaar hoop ik mijn Henro in goede gezondheid te kunnen vervolgen en misschien wel te voltooien. “Kobo Daishi volente”

Op weg naar Ehime, de derde prefectuur.

Maandag 3 april 2023.

Om 06.30 uur ontbijten, dat is toch wel met afstand de meest gebruikelijke tijd deze Henro. Er zit deze keer weer eens een heel ei bij. Ik “vertrouw” het niet want wellicht rauw. De eigenaar heeft mijn gezichtsuitdrukking waarschijnlijk door en zegt meteen: boiled. Dat Engels woordje kent hij gelukkig. De Japanse vrouw komt na mij binnen. Toch heeft ze het ontbijt veel sneller op dan ik. Ze eten echt supersnel de Japanners en ze lijken te toveren met de stokjes. Mijn rolllende volledig loszittende reservebrug heeft er ook mee te maken. Soms weet ik niet wat ik aan het eten ben, rijst, ei, groenten en vis of dir 3 neptanden… Als ik ben uitgegeten ruimt de eigenaar alles meteen op en verlaat volgens mij meteen zijn huis. Even later ben ik klaar voor vertrek en wil hem bedanken voor de gastvrijheid. Dat is gepraat tegen de muren want de eigenaar is in geen velden of wegen te bekennen. Alweer: onvoorstelbaar. Ik ben nota bene als buitenlander alleen in zijn huis en kan “alles meenemen” Wat een vertrouwen. Het lijkt wel of de Japanners alleen maar “geven” en niks “nemen”. Zo mooi en bijzonder je wordt er stil van. Dat is niet erg, want ik ga alleen op pad. Bij tempel 39 kijk ik of ik bekenden zie maar het is er nog heel rustig. Jann is er ook niet. Hopelijk kan hij zijn Henro vervolgen met zijn pijnlijke knie. Ik zie wel een vrouw weglopen die ik volgens mij nog herken van een ryokan van een paar dagen geleden. Later kom ik haar tegen bij de Lawson, ik koop een blikje koffie dat ik buiten opdrink. Het is inderdaad een bekende van gezicht. Zij drinkt ook wat maar de conversatie is na een paar zinnen afgelopen, vanwege onze verschillende talen. Ik loop verder, de laatste kilometers op het grondgebied van Kochi. Voor ik in Ehime ben moet ik nog wel eerst een flinke heuvel over van enige honderden meters hoogte. Je komt er niet zomaar. Op weg naar de top hangen er allerlei schattige tekeningen van kinderen met Engelse teksten erop. Don’t give up, please continue enz.Heel leuk.Bij de Lawson had ik nog een flesje water moeten kopen want het wordt krap.Ik red het net tot de top en eenmaal boven staat er een man met zijn auto geparkeerd die me een koude halve literfles drinken aanbiedt. Oh toeval, het kon niet beter en komt als geroepen. Zeker met dit al dagenlang prachtige zonnige weer van rond de 20 graden.Na de afdaling volgen er weer wat varianten in de route. Ik hou voortdurend Google maps en de gids erbij, ik wil niet weer verkeerd lopen zoals gisteren, maar moet ook mijn batterij in de gaten houden. Verderop kom ik langs een heel mooie rustplek die er pico bellouitziet. Ook het erachter gelegen publieke toilet is brandschoon. Er liggen keurig beschermde schriften voor de Henro om hun belevenissen te delen, in verschillende talen, ook in het Nederlands. ik schrijf er wat in.
in de laatste paar kilometers word ik gewenkt door twee mannen. Een vader en zijn zoon, allebei volwassen. Zij zitten heerlijk te picknicken en nodigen me uit om mee te doen. Voordat ik er erg in heb schenken ze al sake in. Ik hou het absoluut bij eentje, hoe ze ook aandringen. Het zakt gelukkig niet te veel in de benen. Het is toch weer een vrij late en lange dag geworden. Rond half vier loop ik het stadje binnen. Nu nog het hotel zoeken, het staat niet op Google maps en dat is een veeg teken. Bij het wellness centrum komen ze met zijn drieën naar de balie maar het zegt ze niks. Dan maar naar het stadhuis, als ze het daar niet weten. Daar zijn ze nog behulpzamer en kijken ze wel met vijf ofzes man in mijn reisgids. Ze pakken er van alles bij, tot kadasterkaarten aan toe, maar ze geven geen sjoege, of ze het in Keulen horen donderen. Uiteindelijk komt een jonge vrouw die goed Engels spreekt me helpen. Ze heeft voor haar studie 2 jaar in Australië gewoond, vandaar. Het blijkt een heel kleine minshuku te zijn in een beetje “shabby” gebouw waar ook een klein restaurantje in zit. Ik ben de medewerkster, “mijn collega” Hajuki ontzettend dankbaar, dit had ik alleen nooit gevonden. Mijn opkomende ergernis is als sneeuw voor de zon verdwenen. En een groot geluk dat het maandag was…. Hier moet ik dus ook opletten met de reserveringen. Toch maar weer een grote onsen boeken dan, daar loop je niet aan voorbij…

Die is er hier helaas niet, ook geen ofuro, tenminste geen volle. Het blijft bij een warme douche, ook fijn. Ik zie op Google maps wel dat er een restaurant in de buurt is waar ze okonomiyaki serveren, heerlijk. Helaas is het dicht en een ander restaurant vlakbij ook. Ja, maandag is wel een werkdag maar geen dag om uit eten te gaan. Dan maar naar het restaurantje beneden. De oudere man kan wat sushi klaarmaken dan heb ik toch nog iets in mijn maag, ik had behoorlijke trek. Het smaakt prima, zeker met een glas tapbier erbij.Terug op de kamer wil ik mijn blog afmaken maar ik ben behoorlijk moe en val om half negen al in slaap.

Dinsdag 4 april 2023.

Vroeg opgestaan om mijn blog van gisteren af te schrijven en de eventuele mails en appjes te beantwoorden. Maar goed, van 20.30 uur tot 05.30 uur is nog altijd 9 uur slapen, rusten. Die wordt halverwege wel onderbroken door de gebruikelijke nachtelijke sanitaire stop. Gelukkig val ik nadien snel in slaap. Ik tel dan meestal in 6 talen tot 100 meestal haal ik die niet... rond kwart over zeven ben ik klaar voor vertrek maar de eigenaresse had het gisteren al over ontbijten hoewel dat helemaal niet is inbegrepen. Dat kwam dan wel rond zeven uur maar ja, ik hoorde niets, het zal een misverstand zijn. Ze hoort me echter passeren op de gang en roept me terug. Er is wel degelijk een ontbijt, brood, salade, een ei, koffie en vers fruitsap. Lekker. In een apart kamertje kan ik fijn gaan zitten en het allemaal nuttigen. Ik bedank haar hartelijk en wil wat extra betalen, gisteren had ik de overnachting al afgerekend. Daar wil ze zoals verwacht niks van weten. Alweer: geven en niks nemen. Dat is hier op Shikoku niet af en toe aan de orde, nee het is structureel. Je went eraan, maar dat moet niet, het blijft zo bijzonder. Is dit overal zo en gedraag ik mezelf ook op die manier? Dat zijn vragen die door mijn hoofd schieten. We praten nog wat na, ze is van Marokkaanse afkomst vertelde ze en ze heeft haar Japanse man leren kennen toen hij als expat in Rabat werkte. Ik ben haar zeer erkentelijk want over twee kilometer ligt tempel 40 op mijn pad en volgens de reisgids is er een kilometer later pas een Lawson te bekennen. Dan had ik dus 1 a 2 uur met een lege maag rond moeten sjouwen, nu niet.

Ik bereik al snel de tempel, maar slaag er zelfs in om die nog bijna voorbij te lopen. Een attente man die langs de route woont ziet het en stuurt me 50 meter terug, daar naar links wijst hij en zegt hij. Ik hoop weer bekenden te zien, maar helaas. Ook Seiko is er jammer genoeg niet, met haar heb ik dagelijks contact. We houden elkaar steeds op de hoogte waar we zijn. Er staan tegen of in een muur allerlei boeddhabeeldjes die ieder een teken van de dierenriem voorstellen. Ik zoek natuurlijk naar de rat, mijn teken en ik vraag een medewerker voor zekerheid welke dat is, ik had het goed ingeschat. Door water over het beeldje te gieten mag je een wens doen en die komt dan misschien uit.... Mijn wierookstokjes zijn op, nou ja er liggen er nog een paar verkruimeld in mijn Henro-tas. Die kan ik weggooien, ze zijn ook zo broos. Daarom koop ik een nieuw doosje en laat ze daar inzitten, dan zijn ze beter beschermd. Ik zie ook een mooi Henro t-shirt liggen met voor iedere prefectuur een Henro in een andere gemoedstoestand. Dat koop ik dus ook. En voor de volledigheid scan ik de qr-code met veel informatie over de betreffende tempel weer eens een keer. De informatie in de gids is vrij summier. Dat kan ook niet anders want een pagina is op,A5-formaat, als je de gids opent is het dus A4, het dubbele. Daar moet de hele plattegrond van dat deel van de route opstaan en alle aanvullende informatie. Waar zijn de minshukus, ryokans met de telefoonnummers, extra informatie over de betreffende stad of regio enz. enz. Het is knap hoe dat allemaal in zo’n klein boekje is verwerkt, heel handzaam. Op de website lees ik derhalve de extra informatie over de beeldjes, dat wou ik toch wel graag weten.

Ik blijf er daardoor alles bij elkaar bijna een uur. Het is een kortere etappe vandaag, dus het kan. Bij de eerder genoemde Lawson daarom rustig inkopen gedaan voor de lunch en nu wel een extra flesje water gekocht. Ik loop verder langs de mooie kust maar ook langs de drukke provinciale weg. Het geeft een dubbel gevoel. Er is ook vandaag verderop weer een keuze, de oude inlandse route of de kustroute vervolgen. Ik moet het laatste kiezen want daar ligt mijn volgende minshuku. In het binnenland was op een stuk van 10 kilometer niks te bekennen en ik had geen zin om na de twee zware dagen opnieuw 30 kilometer te lopen. Dat scheelt me ook een klim van 500 meter, die heuvel hoef ik niet over en laat ik rechts liggen. Toch een prettige bijkomstigheid. Op een punt waar ik gemakkelijk naar de oceaan kan loop ik er nog even naar toe om pootje te baden. Nou ja, wel met de schoenen aan, het is geen voetonsen. De laatste golf overvalt me bijna, ik moet snel naar achteren voor het zoute water in mijn schoenen loopt. Voor half drie bereik ik de minshuku. Veel sneller en gemakkelijker dan gisteren. Het Stags goed aangegeven op Google maps en de eigenaresse wenkt me al. Ze geeft me na het inchecken de sleutel en laat me de kamer zien. Die heeft een eigen toilet en badkamer en er staat zelfs een koelkastje, geweldig. Ik zet mijn waterflesjes koud en ook het flesje Japanse whiskey dat ik van Nii-San heb gekregen. Dat kan helaas niet het vliegtuig in. En dan lekker inzepen en in bad. Ik kan zelf de temperatuur bepalen en hoef ook niet in de ofuro die door meerdere mensen wordt gebruikt. Daarna ga ik nog lekker een uur plat en werk al aan mijn blog. Om zes uur staat er een giga maaltijd klaar met de leuke en lekkere hotpot. Een klein pannetje op een brandertje dat na een minuut of twintig uitgaat. Heel grappig. Echt een aanrader deze minshuku. Dat zeg ik ook tegen de alleraardigste mevrouw. Via Google translate en gesproken berichten communiceren we met elkaar. Ik beloof haar het op de internationale henrogroep op Facebook te zetten. Dat heb ik zojuist gedaan. En dan krijg ik een telefoontje uit Nederland. Mijn zus aan de lijn, heel leuk en ontzettend lief. Het wordt daar gelukkig ook wat beter weer, dat is het hier al dagen. Zojuist zag ik dat het toch wat kan veranderen. Meer regenkansen, we zullen zien. Ik denk dat ik nog een klein glaasjjewhiskey ga drinken, als slaapmutsje en ook dat scheelt morgen wat gewicht. Alle kleine beetjes.........

Woensdag 5 april 2023.

Ik kan “uitslapen” want het ontbijt is pas om 07.00 uur. Het plan was om eerst nog in bad te gaan en ik had het schone water in bad laten staan, net als bij een ofuro, maar dat is nu natuurlijk hartstikke koud. Afdekplaten om de warmte vast te houden zijn er niet. Ik had er nog voor kunnen kiezen om het half weg te laten lopen en het vervolgens aan te vullen met gloeiend heet water maar de tijd ontbreekt. Dan maar leeg laten lopen, de wastafel is voor vanochtend wel voldoende. Net om 07.00 uur of toch iets erna vanwege die kleine voor mij onhandige houten slippers waar ik de trap mee af moet arriveer ik in de ontbijtzaal. De 4 Japanse dames zijn al aan het eten,, die komen gewoon altijd dik op tijd. Zij zijn ook metern na het eten weg. Ik moet dan nog betalen, mijn thee opdrinken en nog wat met de eigenaresse “prater” . Ik laat haar mijn bericht voor de internationale Henrogroep zien waarin ik haar minsuku aanbeveel. Ze weet niet hoe ze me moet bedanken. Dat doet ze meer dan voldoende, hoeft niet. Om kwart over acht eindelijk weg. Het zou vandaag ongeveer even lang zijn als gisteren en dan zonder tempels, dat moet kunnen. De weersvoorspellimgen zijn helaas minder gunstig, er komt regen, maar wanneer? Voorlopig is het droog, de eigenaresse zwaait me tot aan de straat uit en dan vervolg ik mijn weg langs de kust met de Oceaan weer links van me. Bij de Lawson moet ik naar het toilet en neem een blikje warme koffie dat ik buiten tegen de muur van het winkeltje opdrink. De rugzak is mijn stoel. Ik voel me verplicht om bij ieder toiletbezoek bij de Lawson of de Family Mart wat te kopen. Mijn regenjas had ik vanmorgren meteen al aangedaan, maar de regenbui wordt wat serieuzer dus ik trek mijn cape aan. Ik sita nu toch stil. Ik moet een tunnel door, alleen voor fielsers en voetgangers, die hebben ze gelukkig ook. Wel zo veilig. Bij een bakker koop ik een paar broodjes voor de lunch, bij Mason de Soleil. Grappig, die taalfouten.

Onderweg kom ik een paar Henrosan tegen maar het zijn allemaal Japanners dus praten schiet niet op en het miezerweer nodigt daar ook niet toe uit. Bij een bepaald punt kan ik een oudere Henroroute volgen maar dat is 5 kilometer om en ik loop al weer veel meer dan de gids aangeeft. Rara hoe kan dat toch. Om kwart over drie ben ik na 29 kilometer op het station van Uwajima. Ik heb met Seiko afgesproken om elkaar daar nog te ontmoeten voor ze jammer genoeg teruggaat naar Kyoto. Een uur later is ze er, ze heeft er dik 30 km. opzitten, nog wat meer dan ik. Zo zie ik in ieder geval vandaag nog een bekende mede Henrosan en bepaald niet de minste. Ze gaat met de luxe nachtboot vanaf Matusyama naar Osaka en ze is daar dan morgenochtend. Ze heeft een eigen hut en ze zegt dat er zelfs een onsen aan boord is. Ik krijg spontaan het idee om die ferry ook te boeken. Dan moet ze naar de trein, een omhelzing zit er niet in, dat “kan niet in het openbaar” zelfs niet met een mondmasker op. We spreken wel af om contact te houden per mail en what’s app en ik moet mijn Henro toch ook nog afmaken zegt ze. We zullen zien.

Het hotel had ik al opgezocht, het is vlakbij het station en ik koop ook een treinkaartje voor vrijdag als ik verder reis naar Uchiko, dat wordt mijn laatste halteplaats deze Henro. Onderweg naar het hotel koop ik bij de 7 Eleven een blikje bier en een bakje noedels in de hoop en de veronderstelling dat er in het hotel wel ergenseen magnetron staat en op mijn kamer een koelkastje. Dst blijkt allebei te kloppen. Dan kan ik gerust eerst uitgebreid in bad met een speciaal rozengeurtje en is er eveneens tijd voor de was. Als die draait kan ik aan mijn opgewarmde avondeten beginnen. Morgen zoek ik wel een restaurant in de buurt uit., dit is een grote plaats. Dan hoef ik voor de verandering nog een keer maar met een klein rugzakje op soap want ik ben hier twee nachten. Die kan ik in bed doorbrengen, dat vind ik ook weer fijn na een aantal dagen matrasjes op tatamimatten.

De route naar - en vanaf tempel 38.

Donderdag 30 maart.

Ik heb met de eigenaren afgesproken om om 07.30 uur de sleutel in te leveren en ook in Japan is het de bedoeling om op tijd te komen, dat is wel zo netjes. Ik ben er een of twee minuten van te voren en ze lopen me vanuit hun leuke cafe-restaurant al tegemoet. Er waren daar stoelen op wieltjes, heel relaxed en comfortabel. Ik Ze vertellen me in het Engels dat het een mooie dag wordt en wensen me veel succes. Net als gisteren word ik ook nu helemaal uitgezwaaid tot ik uit het zicht ben verdwenen. Vriendelijk is ondertussen te zacht uitgedrukt..... Na het dipje van een dag eerder ga ik met behulp het mooie weer en zulke ervaringen vol goede moed opnieuw op pad. Ik loop nog steeds de kustroute en daarbij zou ik van het pontje gebruik moeten maken over de inham/rivier. Dat vaart echter niet vertelde de eigenaar dus ik moet de binnenlandse route vervolgen. Dat kost me een paar kilometer extra maar ik kan nog wel steeds zeggen dat ik tot nu toe iedere meter gelopen heb. Als ik de route over de brug heb gevonden ga ik eerst naar de vlakbij gelegen Lawson. De banaan die ik had gekregen had ik vanmorgen in de kamer al opgegeten. Nu koop ik een sandwich met koffie en een toetje. Misschien raar als asagohan, ontbijt maar het zag er lekker uit en dat was het ook.

Langs de provinciale weg kan ik meters maken, ik zie al snel een Henro-San voor me. Het is niet Tanaka want diie had een andere kleur rugzak. Deze oudere Japanner had ik ook al eerder gezien maar vanwege taalproblemen is de communicatie zeer beperkt. Nou ja, elkaar succes wensen, dat is ook al heel mooi. Even later kom ik een Japanse Henro-San tegen. Die hoeft niet perse de route andersom te lopen. Hij kan naar tempel 39 gaan. De route heen en terug dus naar- en van tempel 38 is nagenoeg hetzelfde. Je moet hier opletten, maar het staat zoals (haast) overal goed aangegeven dus als je je ogen de kost geeft kan het niet fout gaan. Even later Is er weer een keuze, wel naar tempel 38, ik hou de juiste numerieke volgorde aan. Ik kan de provinciale weg vervolgen, lekker gemakkelijk. Die hebben allemaal een nummer net als in Nederland en de wegen met nummer staaan ook keurig in de gids. De oude Henro route is langer, moeilijker maar natuurlijk veel mooier. Er zit een heuvel in van 250 meter, goede oefening voor de bergetappes die nog gaan komen. Al zal dat voornamelijk voor de volgende keer zijn. Dat zijn cols van de “hors categorie”. In de afdaling ga ik tot twee keer toe onderuit met de afgrond een meter rechts naast me. Ik hou er gelukkig alleen een vieze broek aan over. Kobo Daishi is inderdaad bij me..... Kukai is de andere naam. In gedachten noem ik de monnik steeds Kukaido, het slaat helemaal nergens op maar ik vind het een leuk koosnaampje. Uiteindelijk kom ik bij Schinnen-An uit, het einde van deze historische Henro route. Het is een heel mooie rustige ook religieuze plek. Knooppunt van de routes naar tempels 38 en 39.

Hierna kom ik weer op de doorgaande weg. Af en toe kun je ook een parallelweg nemen. Ik loop er eentje in aan de linkse kant. Volgens mij moet dat rechts zijn omdat ze in Japan links rijden. Je ziet dan het tegemoetkomende verkeer. Net op dat moment komt er een politieagent op de motor aanrijden en die stopt. Ik sta braaf stil en ik denk dat hij me daar op wil wijzen. Blijkbaar niet, ik kan gewoon doorlopen. Dat doe ik dan ook. Af en toe nog een keer pauze en dan kan ik op Google maps de minshuku opzoeken en de resterende afstand. In eerste instantie vindt die niks, maar dan zoom ik in op de kaart en blijkt de minshuku volgens Google maps een guesthouse te zijn. Dat werkt beter. Ik ben er om kwart voor drie en er is al een andere Henro. We moeten nog even wachten want we kunnen pas vanaf 15.00 uur inchecken. De sportieve jongeman in oranje Mont Bell jack wijst me in uitstekend Engels de weg. Zelf heeft hij net de Henro afgerond..... en wel kn dertig dagen. Hij heeft bijna allleen maar grksmpeerd en ook nog zijn eigen eten gekookt. Gelopen in februari en begin maart, donker, nat en koud. Hij heeft soms meer dan 50 km. gelopen. Ik vind het ongelooflijk, dat moet wel haast een wereldrecord zijn, een survivaltocht. Rijp voor het Guinness Book of Records. Ik ga de was weer doen vanwege die vieze wandelbroek en ga natuurlijk naar de ofuro. Je kunt er languit in liggen en is geschikt voor meerdere mensen tegelijk, weer eens wat anders. Dat moet ook wel want het is een heel groot guesthouse. Twee gebouwen van twee verdiepingen. Volgens mij hebben ze wel veertig kamers. Minstens 11 daarvan zijn er bezet want zoveel mensen zitten er aan het avondeten. Ik zie veel bekende gezichten. De kleine mevrouw die iedere dag zoveel loopt onder andere. Ze komt uit Tokio, is al 73 en loopt de Henro nu voor de vierde keer. Verder is de bescheiden man uit Chiba er weer en hij vraagt of hij naast me mag komen zitten. Natuurlijk, dan kunnen we nog wat praten. Hij heeft opnieuw een beetje pech, want hij zou zaterdag pas teruggaan naar Tokio, maar dan is het vliegtuig al volgeboekt. Er vertrekt er dagelijks maar eentje vanaf Kochi naar Haneda. Morgen zie ik hem nog bij het ontbijt en kunnen we misschien e-mails ruilen. Het lijkt me een heel zachtaardige en dus lieve man. Van diverse zijden krijg ik aandacht omdat ik de enige buitenlander in het gezelschap ben. Ik word gecomplimenteerd met het hanteren van de hashi, de stokjes. De kippenpootjes zijn anders wel een uitdaging..... Iedereen bestelt een halve liter bier en sommigen nog wat meer. Ik hou het bijnemen fles, dat blikje had ik ‘s-middags al op. Ik vraag de jongeman in zijn mooie jack of hij voor zaterdag een minshuku wil reserveren. Twee zijn er al volgeboekt, de derde is raak maar die ligt wel verder weg. Dik 30 km. dan kan ik weer vol aan de bak maar goed vandaag waren het er ook 27 en de komende dagen is het wat rustiger, rond de 20 km. Dat was het voor vandaag.

Vrijdag 31 maart 2023.

Redelijk goed geslapen. Ik ben weer aardig boven Jan na het dipje van een paar dagen geleden. Ik heb nu wat rustigere dagen. De route is ook voornamelijk vlak, dat scheelt. Bij het ontbijt zit ik weer naast de man uit Chiba, in ben nog steeds vergetenzijn e-mail-adres te vragen. Dat kan zo meteen nog voor hij naar het vliegveld vertrekt en ik weer op pad ga. Ik moet mijn spullen nog sorteren, wat neem ik wel mee, en wat niet. Morgenmiddag ben ik hier weer terug. Dat duurt allemaal nogal een tijdje en als ik naar beneden ga om mijn spullen af te geven hoor ik dat hij al weg is, jammer dan. Ik vraag de jongen die zo goed Engels spreekt of hij voor dinsdag ook nog een minshuku wil reserveren, dat lukt. Ik ben nu voorlopig weer onder de pannen en hoef alleen nog maar te lopen... Hij stimuleert me wel om wat meer te lopen dan 20 km. Dar vindt hij volgens mij helemaal niks. Vandaag zijn het er ook twintig maar als je een alternatieve route loopt worden het er al snel meer. Ik kom al snel wat Henro San tegen,, op de terugweg vanaf tempel 38 in het zuidwestelijke puntje van Shikoku. Even later gaat de route een stukje over het strand, het lijkt Hoek van Holland- Den Helder wel, de strandzesdaagse, heel leuk. Daar zie ik de jonge vrouw die in dezelfde minshuku logeerde als ik. Ik had haar gisteren al gezien en ze sprak ook Engels, maar ze zat aan het andere eind van de tafel, dus praten was een beetje lastig. Namae wa desuka, dokura desuka? Hoe heet je en waarvoor je vandaan. Ik kom uit Kyoto een ik heet Seiko zegt ze, van de horloges. Dan veronderstel ik dat ze ook wel een horloge van dat merk zal hebben. Ze begint te lachen, nee het is een ander merk. Het kijkt een vrolijke, aardige dame. Ze werkt in het theater of een theater in Kyoto vertelt ze. Ze loopt de Henro ook in gedeeltes, dus net als ik maar ja, Kyoto is iets dichter bij dan Nederland. Ze vertelt dat ze graag ook de Camino zou lopen en vraagt of ik dat al gedaan heb. Eh, nee nog niet, ik loop liever eerst de Henro. Ik informeer hoe het zit met haar Spaans, !Hola!antwoordt ze gevat. Het weer is nog steeds prima en we lopen vlot richting de tempel. We worden nog wel uitgenodigd om bij een oudere dame uit te rusten, ze vraagt Seiko van alles, natuurlijk vooral waar die buitenlander toch vandaan komt. Voor we bij de tempel zijn komen we nog bij een mooie grot in een rots in het water, min of meer in de vorm van een hart. Hakusan Cave. Seiko zet de zelfontspanner op haar camera aan, 10 seconden met op de achtergrond de heartcave, iets anders dsn de heartsutra. Ik ben benieuwd of ze die nog doorstuurt. We hebben e-mails geruild., ik vraag ook of ze op Facebook zit, maar daar doet ze niet aan. Het was nogal een afdaling die grot en als we weer naar boven geklommen zijn passeren we een voetonsen. Schoenen en sokken uit, broekspijpen opstropen en pootje baden. We vergelijken lachend onze voeten, die van mij zijn ongeveer twee keer zo groot als die van haar. Dan komen we eindelijk bij de tempel in deze plaats die pijnlijke benen betekent volgens Seiko, heel toepasselijk. Ze vertelt over de procedure van het reinigen van de handen. Als je dat gedaan hebt behoor je ook het water vanuit het bakje over de steel, het handvat te laten lopen zegt ze, dan is die ook schoon. Dat wist ik niet. Het is een mooie tempel met een vijver erbij en een pagode. Er staan wat beelden, vsn een Henro uiteraard en ook van een leukegrote schildpad. Dat valt bij Seiko goed in de smaak, het is een lievelingsdier van haar, er staan ook schildpadden op haar stempelboek dat ze laat zien.

Dan zijn we al vlakbij haar minshuku. Ja, ik heb alleen een onsen voor mijn voeten zegt ze, maar jij voor je hele lichaam.... tja. Het is te laat om haar minshuku nog te annuleren en ook naar de onsen te gaan. Ze had het volgens mij graag gedaan. We nemen hartelijk afscheid van elkaar en ik bedank haar voor de mooie dag. Ik heb nog een paar kleine Nederlandse osettai weg te geven, eentje is er voor haar . Voor morgen spreken we niks af, we zien wel of en waar we elkaar weer tegen komen. De onsen ligt een kilometer verder maar eerst ga ik ik nog snel naar een kleine supermarkt om wat eten te halen. Ik heb vanavond geen diner en je moet wat, Dat is er alleen niet zo veel, geen sandwiches in ieder geval. Een klein zakje nscho’s en wat fruit, dat is het. Als ik bij de onsen ben zie ik dat Nii-San me een bericht heeft gestuurd, sterker hij is ook in de onsen en loopt me bij de receptie. Hij heeft een klein flesje whiskey voor me gekocht. Ongelooflijk, zo aardig. Ik vraag of hij hier ook logeert, maar dat is niet het geval. Hij rijdt naar Tokushima, daar woont familie van hem en blijft hij vannacht. Morgen gaat hij terug naar Osaka.

Het Spa hotel is super de luxe en ligt werkelijk prachtig pal aan de grote oceaan. @Ben: jij moet volgens mij deze onsen wel bedoelen, dat kan bijna niet anders. Er is buiten ook een onsen, als je daar vanaf zou springen plons je zo de oceaan in. Verder is er een Italiaans restaurant. Ik krijg een bon voor een gratis aperitiefje, tot 18.00 uur. Dat wordt ik geacht buiten op te drinken. Daar is het al wat frisjes, ik drink het snel,op, het was een soort port, en ik ga naar binnen. Daar bestel ik een pizza bonito met de vis van Kochi, dir heet blijkbaar bonito, grappig. De pizza wordt voor je ogen bereid en in een mooie houtskooloven gebakken. Alle Japanners maken er video-opnamen van, ik weet niet wat de jonge kok daarvan vindt. Het toetje laat ik schieten en ik ga gauw naar de hotellobby. Daar is het 21.00 uur gratis drinken. Ik bestel eerst nog koffie en daarna sake. Hier is er internet, in het bijgebouw met de onsen en het restaurant niet dus ik kan numooi mijn blog bijwerken.

Zaterdag 1 april 2023.

Om 06.00 uur opgestaan want ik wil natuurlijk nog wel even naar de heerlijke onsen. Eerst moet ik me nog scheren, dat is weer de hoogste tijd. In zo’n luxe hotel krijg je die er gratis bijgeleverd. En dan is het tijd voor een warm bad. Het is er nog niet druk dus ik kan zowel binnen als buiten languit in de onsen liggen. Het uitzicht over de grote oceaan is magnifiek. Die ligt hier bijna letterlijk aan je voeten. Ik had nog wat langer willen blijven maar om 07.00 uur staat het ontbijt klaar. Dat is me uitgebreid, het past allemaal amper op de tafel. Tot mijn verbazing zit er ook een speciale schaal fruit bij met in chocoladeletters happy birthday erop. Ik begrijp het niet, dat is pas in mei. Ik zeg iets van omedeto nai desu. Ik ben niet jarig, je hoeft me niet te feliciteren, maar dat is zo’n slecht Japans, daar snappen ze natuurlijk helemaal niets van. Dan gebruik ik Google translate maar en vraag of het geen misverstand is? Nee, het is echt voor mij. . Zou Nii-San wat geregeld hebben. Hij was gisteren hier en ik vertelde hem dat ik de dure onsen heb geboekt vanwege de verjaardag van mijn zus. Heeft hij het niet goed begrepen of toch wel en krijg ik dit ook vanwege de verjaardag van een familielid? Bijzonder, maar daarover gesproken. Ik krijg ook nog een bericht van Nii-San. Hij heeft gisteren niet meer gewandeld maar nog uren naar mijn tanden lopen zoeken. Dat is toch ongelooflijk, dat verzin je niet. Of zouden ze hier ook wat aan 1 april doen. Ik viel bijna van mijn stoel toen ik het las tijdens het ontbijt. En dan bedankt hij me ook nog uitgebreid voorbode mooie dagen. Wie moet wie bedanken denk ik dan. Wat moet ik wel niet zeggen. In Nederland zouden ze je doorsturen als iemand zo iets zou doen. On-voor-stel-baar !!!

Na het ontbijt heb ik nog alle tijd in dit super de luxe hotel. Ik loop vandaag “ slechts” 20 km. en ik kan om drie uur pas inchecken. Het is niet erg dat ik na negenen pas vertrek. Ik geniet op mijn kamer nog even van het prachtige uitzicht over de oceaan. Alle kamers liggen aan een kant van de gang, dus het uitzicht is waarschijnlijk overal gelijk... ik betaal met mijn creditcard anders ben ik wel heel snel door mijn contant geld heen..... Op de rekening staan mijn drie doopnamen, de familienaam zijn ze even vergeten.

Het is opnieuw prachtig weer en meteen warm als je zo laat vertrekt. Toch hou ik mijn dunne jack aan vanwege de wind. Vooral mijn nek mort ik daar goed tegen beschermen. De wandeling gast voorspoedig. De route koopt weer veel via de genummerde provinciale wegen maar af en toe zit er ook een historisch stukje Henro bij. Zwaarder, maar wel zo leuk. Op een van deze onverharde stukken zie ik een kleine hagedis zich uit de voeten maken. Deze dieren laten zich ook weer zien bij temperaturen van 20+. Ik krijg ook weer sinaaasappels aangeboden als osettai en later loop ik anderhalve kilometer over het strand. Net als gisteren, de route is op het eind hetzelfde. Net voor de minshuku zie ik de man uit Saitama weer die de camino wil,lopen. Hij logeert nu in dezelfde minshuku als ik. Hij wacht ook even met doorlopen omdat we pas na drieën terecht kunnen.

Eenmaal daar regelt de jongeman weer de accommodaties voor de komende dagen. Ik doe de was en ga naar de ofuro samen met de man uit Saitama. Er is plaats voor twee, hoewel. om je ge wassen wel, maar de ofuro zelf, eh nee. We gaan er dan ook een voor een in. Allebei tegelijk wordt wel heel knus. De Japanner is eerder weg en dan komt de Nederlander binnen die ik daarvoor al kort gesproken had. De tweede landgenoot die ik ontmoet. Hij is bijna 80 en loopt de Henro liefst voor de zevende keer, de eerste keer zonder zijn vrouw, die is vorig jaar gestorven aan borstkanker, op het strand heeft hij haar naam geschreven en die mee laten voeren door de golven, emotioneel verhaal. Voor het eten beantwoord ok nog een paar mailtjes en droog min was. Die kan ik daarna dan mooi ophalen. Bij het eten liggen deze keer overal naambordjes. Ik had niet meteen in de gaten en loop een stoel te ver door. Onze landgenoot wijst me erop. De man uit Saitama zit ook bij ons aan tafel, samen mrt een oudere Japanner dir voor de 17e keer de Henro loopt. Een nauwelijks te bevatten aantal. Er wordt afwisselend Engels, Japans en ook Nederlands gesproken zeker als de mensen uit Orandaals laatste overblijven. Wij zijn eveneens moe en houden het ook snel voor gezien. Dan kan ik des te eerder aan mijndagafsluiting beginnen die jullie nu weer kunnen lezen. Mooi op tijd klaar, het wordt morgen een lange dag.

Zondag 2 april 2023.

Al voor zes uur opgestaan om alles in te pakken en mee te nemen naar de eetzaal. Dan hoef ik na het ontbijt niet meer terug naar mijn kamer in het andere gebouw en kan ik meteen vertrekken. De Nederlandse man vraagt netjes of hij een opmerking mag maken, maar natuurlijk. Hij zegt dat het ongebruikelijk is om je Henro kleding al aan te hebben bij het ontbijt. Ik doe mijn vest meteen uit. Voor ik vertrek geef ik de jongen die me zo goed geholpen heeft met de reserveringen mijn allerlaatste klompjes. Die moet ik de volgende keer meer meenemen. Hij heeft wel vier minshuks en hotels voor me gereserveerd tot en met aanstaande donderdag. Veel Henro gaan na het ontbijt tegelijk op pad, maar op de straat splitst de groep zich al. Sommigen gaan naar tempel 38, de Nederlander die in tegengestelde richting loopt gaat naar 37 en ik loop samen met Jann, de man uit Saitama (ten noorden van Tokio) naar nummer 39. Hij loopt met twee stokken maar ik ben met een stok toch wat sneller dus ik laat hem snel achter me. Er kunnen vandaag weer een paar varianten gelopen worden en dat gaat me ook nu niet zo goed af. Ik verkeer nog al snel in dromenland en mijn richtingsgevoel kan een stuk beter. Ik moet voortdurend Google Maps en de route raadplegen anders gaat het mis. Na een kilometer of vijf gaat het mis. Ik ben al bijna een kilometer onderweg op de verkeerde route. Die is drie kilometer langer dus het is gunstiger om om te draaien Eenmaal weer op de goede route kan ik eindelijk naar het toilet. Ik moest al een tijdje en wildplassen is in Japan volgens mij behoorlijk not done, ik heb dat nog geen enkele Japanner zien doen. Bij het toilet tref ik Jann weer. Hij heeft natuurlijk meteen in de gaten dat ik fout ben gelopen, ontkennen heeft geen zin. Ik besluit om bij hem te blijven ook al loopt hij wat langzamer. Hij heeft de hele route gedownload en spreekt prima Engels. In het tweede deel van de etappe van vandaag krijgen we weer een keuze Jann heeft de noordelijke variant gedownload. Die is iets langer en wat zwaarder maar het is een prachtige rustige historische route door het bos. Daar is het weer oppassen op de smalle paden maar als er nu iets gebeurt is er tenminste iemand bij me en ik bij hem. De zuidelijke route is wat korter maar loopt alleen maar langs drukkere provinciale wegen, lang niet zo mooi. Jann heeft de stokken ook nodig voor zijn knieën zegt hij. Hij heeft voorheen veel hard gelopen maar dat doet hij vanwege zijn mindere knieën niet meer vertelt hij. Met de hoogteverschillen en de oneffen paden komen die klachten helaas weer terug. In iedere minshuku koelt hij ze zegt hij. Ja, hij is net als ik al een paar weken onderweg, ongeveer op hetzelfde punt begonnen en hij heeft ondertussen dus ook een kleine 400 km. in de benen Toch niet helemaal niks. Het laatste stuk is vlak en verhard en Jann vraagt hoe ik er toch bij ben gekomen om de OHenro te gaan lopen. Ik vertel over mij interesse in Japan en min wandelhobby. Het boek van Yvonne dat ik heb gelezen en de tentoonstelling over pelgrimstochten, jaren geleden in het Catharijneconvent in Utrecht. Jann wil graag de Camino lopen en wil dan ook wat Spaans leren. Nu lopen we samen naar tempel 39 aan het einde van een lange wandeldag. Mijn schouders en rug beginnen behoorlijk zeer te doen. Ik heb 36 km. gelopen vandaag, morgen zijn het er gelukkig 10 minder. Jann wijst me nog de minshuku waar ik verblijf. Hij gaat terug naar zijn ryokan. De minshuku is klein heel anders dan mijn vorige overnachtingsadres en wordt gerund door een oudere gezette man. Er is één andere gast, een Japanse vrouw. Ze spreken allebei geen woord Engels maar met mijn paar woorden Japans kom ik eruit dat de bangohan om 18.00 uur wordt geserveerd, roku ji en de asagohan om 06.30 uur roku ji han. Voor de zekerheid komt hij me om 17.50 uur al roepen. Maar goed ook, want ik lag na de heerlijke ofuro al bijna te pitten. Nu mijn blog weer is bijgewerkt kan ik dat alsnog met een gerust hart gaan doen.

Henro deel twee

Dinsdag 28 maart 2023.

Vandaag begin ik aan de tweede helft van de Henro van dit jaar. Deze keer zonder ontbijt omdat ik vroeg weg moet met de trein. Daarom haal ik op weg naar het station wat bij de Lawsons Ik heb ongeveer 240 officiële kilometers gelopen en daar komen er vandaag weer circa 30 bij, dus dan 270 km.

Op het stationnetje of wat er voor doorgaat het is meer een bushalte met een abri zie ik al meerdere Henro. De trein komt pas over 10 minuten dus ik kan nog snel mijn blog van gisteren afmaken en mijn broodjes opeten. De treinreis duurt een half uur en reist door de natuur langs de grote oceaan. Hier heb ik gisteren gelopen. De kilometers worden nu wat comfortabeler afgelegd. Het eerstvolgende station Awa is prachtig gelegen aan de Grote Oceaan. Ik maak al zeg ik het zelf nog een mooie foto van de opkomende zon. Verder hoef ik niet zo op te letten, alleen wat weg te dromen in dit mooie boemeltreintje. Ik stap op het eindpunt pas uit, na een half uur. Dan loop ik eerst nog naar de vlakbij gelegen tempel nr. 37. Ik zie meteen Marcella die ik twee dagen geleden al ontmoette. Ze praat met een andere Nederlander die nu in Canda woont. Aan de tongval te horen komt hij oorspronkelijk ook uit het zuiden. Inderdaad, Beek en Donk, een kleine 40 kilometer bij mij vandaan schat ik. Hij ziet er sportief uit maar draagt geen Henro kleding. Marcella “moet” de tempel nog bezoeken en Tanaka-San uit Kobe is nergens te bekennen dus ik ga lopen. Het wordt zoals indirect al gezegd een lange dag, nu met bepakking. Er staan heel wat kilometers op het programma. Meteen na de tempel zijn er wegwerkzaamheden. Er staan wat machines op de straat. Auto’s kunnen er absoluut niet langs maar de vriendelijke arbeiders zetten alle machines even stil en gebaren dat ik kan passeren. De eerste kilometers zijn vlak, langs de doorgaande weg en ik heb er goed de pas in. Ik zie al snel een Henri voor me die ik bij een stoplicht inhaal omdat hij moet wachten voor een rood stoplicht. Dan lopen Japanners echt niet door en Nii-San uit Osaka dus ook niet. Hij spreekt heel aardig Engels dus we raken snel aan de praat. We hebben hetzelfde tempo en we lopen goed door. Dat moet ook want ik loop vandaag dan wel 30 km. maar hij liefst 40…. Hij is met de auto uit Osaka gekomen en daarmee rijdt hij naar het beginpunt, dan wandelen en vervolgens met de bus en/of trein terug. Hij loopt steeds een paar dagen en gaat dan weer naar huis. Osaka ligt in het midden van het hoofdeland Honshu, net ten noorden van Shikoku. Hij hoeft dus alleen een dagrugzakje te dragen en dat is een heel groot voordeel. Dat scheelt gigantisch veel. Af en toe sprint hij ineens naar voren en dan maakt hij met zijn mobieltje een korte video-opname van mij. Keep walking zei hij, Henk in volle actie… zelfs op de onverharde op- en aflopende bospaden. Heel leuk, hij stuurt de filmpjes nog door. Net na de middag lopen we langs een klein restaurantje waar ze toriyajki verkopen, kleine gefrituurde balletjes met inktvis erin, gegarneerd met wat mayonaise en ketchup/curry. De specialiteit van Ksaka, daar op het station staan ze er voor in de rij. We gaan weer op pad met dit prachtige weer. Ineens stopt er voor ons een auto en er stapt een meneer uit in Henro-kleding. Hij vraagt of wegvervoer nodig hebben..... we kinnen met hem meerijden. Het aanbod is zeer verleidelijk maar dat doen we toch maar niet. Nii- San en ik willen alles lopen. Achteraf misschien geen goede beslissing. Daarover later meer.

Hij hoeft nog maar 15 tempels dus als ik goed tel is hij begonnen bij tempel 53, die blijkbaar het dichtste bij Honshu/Osaka ligt. @Yvonne: daar in de buurt ben jij ook begonnen of niet? Voel je overigens vrij om me te corrigeren als ik feitelijke onjuistheden vertel over de OHenro. Ik wil hier geen onwaarheden verkondigen en nonsens vertellen. Jij weet er veel meer van dan ik en hebt een prachtig boek over de OHenro geschreven met heel veel interessante informatie. Kortom, doe gerust aan “fact-checking”. Ik kan me nog herinneren dat Elly (Juhrend)dat de vorige keer , 8 jaar geleden ook heeft gedaan. Zij is de “moeder” van de Nederlandse OHenro en heeft de tocht liefst vier keer afgelegd. Nu is ze ook weer in Japan, op Shikoku en heeft me een heel aardig appje gestuurd met foto’s erbij. Wie weet volgt er nog een ontmoeting. Ook Duits-Japanse vrienden appten me. Ik ken hen al heel lang van diverse internationale wandelingen en zij ziijn nu ook in Japan. Of had ik dat al verteld?

Dan maar weer verder over de wandeling. Die loopt nog steeds letterlijk en figuurlijk naar wens….. totdat er iets “vreselijks” gebeurt… ik heb al enige jaren door omstandigheden een brug voor in mijn gebit, in de onderkaak. De laatste maanden gaat die steeds vaker los zitten. Er moet wat anders komen maar dat gebeurt pas na deze vakantie. Als we pal langs de oceaan lopen moet ik op een bepaald moment niezen…. Nii-San loopt rechts naast me, dus dan maar naar links. Ik heb het niet helemaal onder controle want in mijn linkse hand hou ik Kobo Daishi vast. Mijn elleboog is te laat en jullie raden al wat er gebeurt…. Ik proest het uit en met een ferme zwier zwiept mijn brug over de balustrade 10 meter naar beneden op het kiezelstrand. Direct besluit ik om het ding te gaan zoeken. 50 meter verder kan ik met een trap naar beneden. Het is onbegonnen werk tussen de schelpen en de steentjes. Ik hou het na een minuut of 10 wel voor gezien maar dan komt Nii-San ook nog naar beneden. Hij neemt meteen zijn en mijn bagage mee plus twee maal Kobo Daishi…. onze wandelstokken. Dat zou anders onbeheerd achterblijven. Het is een gesjouw zo over die rotsblokken. Wie zou dat nou doen? Ik krijg nog meer sympathie en waardering voor hem dan ik al had. Het is voor mij nog 5 kilometer maar voor hem nog 15. Straks loopt hij in het donker. Dat heeft hij wel vaker gedaan zegt hij. Ik vertel Ni-San ook dat ik nog een paar eerdere bruggen, reserve- exemplaren bij me heb, dan gebruik ik die maar. Hij heeft echter van boven al foto’s gemaakt en nu weer en vergelijkt die met elkaar. Hij helpt flink mee zoeken en wil van geen wijken weten. Helaas heeft Nii-San ook geen geluk en geven we de strijd maar op. Op het strand kieper ik zo’n beetje mijn hele rugzak om want waar heb ik die reserve-exemplaren nou gelaten? Uiteindelijk vind ik die wel…. Het is bijna half vier als we verder gaan. Dit is niet zo goed voor de moraal en mijn schouders en rug begin ik ondertussen toch flink te voelen. Nii- San wil weg van de doorgaande weg waarmee al de hele dag langs lopen. We kunnen een veel rustiger weggetje pakken, wel met een omweg van minstens een kilometer. Ik last me niet kennen en ga mee. Hij heeft me tenslotte zo geholpen. Ik heb heel veel osettai van hem gehad, als dank krijgt hij mijn laatste klompje dat hij vol trots aan zijn mooie Henro rugzak hangt. Die had hij niet op Shikoku maar in Osaka gekocht zei hij. Daar hebben ze een speciale Henrowinkel. Ruim half vijf ben ik eindelijk op de plaats van bestemming….denk ik… We nemen heel vriendschappelijk afscheid, we hebben e-mails geruild en kunnen ook via Facebook contact houden. Ik dacht dus dat ik bij het overnachtingsadres was maar het blijkt een winkel te zijn. Het is nog 100 meter verder in een zijstraatje. De (alweer) heel vriendelijke oudere vrouw van de winkel loopt helemaal mee. Zij ziet ook wel dat het beste er al lang helemaal af is. Ik ben doodop. Eenmaal binnen word ik zoals steeds warm welkom geheten en opnieuw in het Engels. Eerst door een leeftijdgenoot van me naar later door zijn dochter en schoonzoon, Michi en Takasi. Voel je thuis zeggen ze .Er staat al thee klaar en ze wijzen me de weg. Ik kan meteen in de ofuro en als ik daar uitkom staat het eerste eten al klaar. Dan pas komt Marcella binnen, het is dik zes uur, de schemering begint. Zij heeft wellicht een nog zwaardere dag gehad, in ieder geval een langere. Ik beantwoord of diverse sopjes en mailtjes en werk mijn blog weer bij vaste prik. Vanaf nu worden de etappes korter, rond de 20 km. Dagenlang 30 kilometer lopen met bepakking dat trek ik niet. Het is ook weer tijd voor een overnachting in een onsen-hotel vind ik… Nu in mijn futon, bed, kan ik er gelukkig om lachen. Een brug en water passen prima bij elkaar, dat dan weer wel.

Woensdag 29 maart 2023.

De lampen zijn al vroeg aan in de kamers naast mij en ik hoor ook al geluiden even na vijven als ik net naar het toilet ben geweest. Goed geslapen maar niet heel lang omdat ik mijn blog af wou hebben. Daarom is het goed dat het vandaag een kortere etappe is. Als ik vanaf nu nog dagelijks 20 kilometer loop kom ik toch aan een totaal van ruim 500 kilometer deze Henro, alles. Bij elkaar dan zo, n 700 kilometer. Misschien kan ik het dan de volgende keer afronden. Vanochtend maakt Tasski het ontbijt klaar en komt dat op de kamer brengen. Gisteren had zijn vriendin Michi het avondeten verzorgd dus nu is hij aan de beurt. Goede verdeling. Het is hier room service, dat is ook de reden dat ik Marcella niet meer gesproken heb. In het voorbijgaan hadden we elkaar alleen welterusten gewenst en nu wens ik haar voor vandaag een fijne wandeldag. Zij wil weer een kilometer of dertig lopen en heeft er blijkbaar geen moeite mee om laat bij de minshukus te arriveren. Ze schrijft misschien ook geen blog.... Een uur eerder voor half zeven waren er al twee Japanse dames vertrokken, die waren dan waarschijnlijk al zo vroeg wakker. Ze zijn twee turven hoog, maar slank en sportief. Toch vraag ik me af hoe ze dat doen, zit er alleen maar lucht in hun rugzak...

Ik vraag Takshi of hij voor vrijdag het onderkomen wil regelen, weer een onsen, na een aantal dagen. Vol pension wordt wel heel duur dus ik laat het avondeten maar zitten. Dat scheelt bijna de helft. Voor ik vertrek praten we nog wat, onder andere over zijn minshuku, Zijn schoonvader is er ook bij komen staan en ze spreken allebei redelijk Engels maar ik vraag me af of ze het allemaal meekrijgen wat ik vertel.

Klokslag 8 uur vertrek ik en ik word nog uitgezwaaid door die (zacht)aardige Takasi. Al snel zie ik een Henro voor me lopen en ik denk dat het Tanaka-San is. Dat blijkt te kloppen, tijdens een pauze nemen we de overnachtingen door voor de komende dagen. Hij loopt dan steeds ongeveer hetzelfde aantal km als ik maar logeert steeds op een andere plek. Vandaag is er weer een keuzemogelijkheid in de route. Meer landinwaarts, die neemt Tanaka of langs de kust, dat is mijn route.

Bij de Lawson haal ik een sandwich en wat fruit. Het is nog vroeg voor de lunch maar ik heb nauwelijks nog plek waar ik het kwijt kan en Tanaka- San heeft zelf pleisters gehaald. Hij ziet er (ook) moe uit en gaapt voortdurend. Hij heeft ook last van zijn schouders en rug net als ik.. Ja, dat krijg je van landurig een flinke rugzak dragen. Hij doet zijn rechtersok naar beneden en hij blijkt een lelijke blaar op zijn hiel te hebben. Het ziet er helemaal rood uit, wellicht een bloedblaar, heel vervelend. Hij had al niet zo’n hoog tempo en nu al helemaal niet meer. Die arme Tanaka is nauwelijks vooruit te branden, heel vervelend voor hem. En hij wil de hele Henro doen. en ik moet me voortdurend inhouden en/of hij moet moeite doen om mij bij te houden. Het is dan ook niet erg dat er na circa tien kilometer een splitsing komt en ieder zijns weegs gaat.

Het is opnieuw prachtig wandelweer terwijl het zoveel slechter voorspeld was. Ik vervolg mijn weg langs de kust en krijg van een mevrouw die in haar auto vol op de rem trapt een flesje drinken, de volgende osettai, geweldig. Bij een overdekte rustpost aan de oceaan ga ik nog een keer zitten. Er is ook een fietser, maar die heeft oortjes in en zegt niet veel. Om kwart voor twee ben ik bij het pension, gelukkig een iets andere tijd dan gisteren, de afstand was ook 10 km. korter. Het is mooi gelegen en het ziet er ook leuk uit. Er is een café-restaurant bij en het echtpaar dat me ontvangt is zoals steeds het geval is hartstikke vriendelijk. Ik heb zin in een groot glas bier en eet er nog een tosti bij. Daarna doe ik de was, ga badderen, uitrusten en buiten op het terras, lekker in het zonnetje werk ik mijn blog alvast wat bij. Dan ga ik nog een uurtje liggen voor het avondeten, ik had de bestelling ‘s-middags al doorgegeven. Vis en salade mrt frietjes erbij. Een keer wat westers eten. De lieve eigenaren regelen ook nog de volgende reservering voor mij. Die is voor zaterdag 1 april. Dan kan ik mooi in dezelfde minshuku logeren als morgenavond en ik kan daar dus hopelijk spullen achterlaten. Vrijdag logeer ik vlakbij tempel 38, De heenweg naar deze tempel is namelijk hetzelfde als de terugweg. Dat had ik in eerste instantie niet zo in de gaten maar gelukkig nu wel, nog op tijd. De volgorde van de verder zeer gedetailleerde kaarten in de gids is daardoor een beetje gecompliceerder omdat je dus op hetzelfde punt terugkomt. Ik hoef voor dit volpension slechts ¥ 7.000 te betalen, omgerekend een goede € 50. Ik vind het geen geld. Naar mijn idee moest ik dat 8 jaar geleden ook al betalen. Het is niet duurder geworden. Staat de yen echt zo laag? Destijds was ¥ 100 nog bijna € 1, nu iets meer dan 70 cent geloof ik. Het charmante echtpaar verontschuldigt zich nog uitgebreid dat ze geen ontbijt serveren, maar geven me evengoed wel een flesje water en een banaan mee plus wat snoepjes en nieuwe mondkapjes die ze zelf ook steeds op hebben. Het is daarom heel jammer dat er geen andere Henro-San zijn. Dit pension Hirano is een aanrader en staat terecht met een ster in de gids.Voor de weg terug naar mijn kamer, 50 meter verder krijg ik nog een zaklamp meezodat ik nergens struikel. Ik heb mijn onderkomen veilig bereikt.

Alleen verder

Vrijdag 24 maart 2023.

Wat onrustig geslapen in de wetenschap dat ik vanaf vandaag alleen verder wandel. Jiro klopt al voor zevenen op de deur maar ik kom net onder de douche vandaan dus hij moet nog even wachten. Hij had gisteren sandwiches en een rijstbol gekocht omdat hij vandaag geen tijd meer heeft om te ontbijten.Nu vraagt hij echter of ik die op wil eten omdat hij die voor Tokio waar hij die middag arriveert toch niet kan eten. Ik zeg hem dat dat voor mij veel te veel is. Ik ga zo meteen zelf wel ontbijten, ik heb gisteren voor de lunch ook een broodje gekocht en die viskoekjes zijn ook nog lang niet op. Gelukkig hadden we een koelkastje op de kamer anders hadden we het nu al weg kunnen gooien. Daar houdt Jiro absoluut niet van dus neemt hij het uiteindelijk toch zelf mee. Dan staat chauffeur Kota voor de deur en nemen we afscheid. Jiro is niet zichtbaar aangedaan maar ik moet een traantje wegpinken. Ik bedank hem heel hartelijk voor onze gezamenlijke Henro en zwaai hem uit. Het is ongelooflijk en zo bewonderenswaardig dat iemand van zijn leeftijd 10 dagen achter elkaar met bepakking zo’n 170 kilometer kan lopen en als we alle niet officiële Henrokilometers erbij tellen gaat het denk ik richting de 200 km.

Ik moet even de zinnen verzetten en ga ontbijten. Er staat een naambordje op de tafel waar ik kan gaan zitten. Ik mag zelf drinken halen. Vruchtensap en ko-o-hi. Dat katakana kan ik nog net lezen. Dan komt het ontbijt, werkelijk prachtig opgediend in een doos met allerlei vakjes. Het lijkt de jaarlijkse lunch van de Nederland-Japanvereniging wel in het Okurahotel maar dan met een iets ander prijskaartje. Zo, en dan ga ik alleen op stap. Ik zet meteen Google maps aan want het hotel ligt in een park en omdat we gisteren mrt de auto kwamen moet ik nu even kijken hoe ik te voet weer het snelste op de route kom. Als ik het park uit ben weet ik het wel en zet de telefoon snel uit. Ik wil absoluut niet met een leeg mobieltje komen te staan, problemen voorkomen. Het is een prachtige wandeldag vandaag en ik ga nog even naar tempel,34 ook al hebben we dir gisteren samen al bezocht. De vrouw van de no-kyo-sho, het stempelkantoor kijkt me na en ze vraagt zich wellicht af waarom ik niet naar binnen ga. In een mengelmoesje van een klein beetje Japans en wat Engels probeer ik haar duidelijk te maken dat ik de stempel gisteren al heb gehaald. Ze lijkt het te begrijpen. Verder naar tempel 35 passeer ik een vrouw die wat in een kraampje legt. Het blijken tomaten te zijn. Even later rijdt ze met haar busje voorbij, ze stopt en Ik krijg er een paar in mijn handen geduwd. Ze was blij dst ze de moed had om me in het Engels aan te spreken en ze vrssgt of ik haar kan verstaan. Als ik bevestigend antwoord stelt haar dat gerust. We spreken af via Facebook nog contact te houden. Dat was een van de weinige ontmoetingen vandaag. Onderweg nog wel een paar Henro gezien die in tegengestelde richting liepen. Ik rust nog een keer uit op een bankje, drink wat en kijk even op de NOS- app. Daar zie ik dat onze vorige burgemeester naar Maastricht verkast. Dat is nog wel even iets anders dan het “ Land van Kuuk” Zij zijn ook wandelliefhebbers, heb ik vernomen. Zijn vrouw is zelfs vrijwilligster bij het onderhouden van het streekpad door onze gemeente. Dat zal nu misschien wel afgelopen zijn

Om half een bereik ik de tempel en zelfs daar was het behoorlijk rustg. Een paar Japanners die me vragen een foto van hen te maken. Ik maak er een flinke pauze van. Alles opeten voor ik het weg kan gooien en ik haar liefst twee flesjes drank uit de automaat. Het is dorstig weer en het was weer een klauterpartij naar de top van deze heuvel.Ik daal af en ga op zoek naar mijn logeeradres voor vanavond. Dat heeft Jiro voor vandaag en ook voor morgen nog geregeld. Ik wil die vanaf nu direct langs de route hebben liggen en/of bij een herkenningspunt zoals vandaag de Family Mart, de 24/7;supermarkt. Het is het budgethotel in Tosa waar ik voor drieën al arriveer. Te vroeg want ik kan pas vanaf drie uur inchecken. Daarom ga ik nog wat eten en drinken bij de bakker naast het hotel. Als ik daarna wil inchecken weet ik niet welke verdieping ik moet hebben. Het is een gebouw van 6 verdiepingen en de ingang beneden is dicht. Ik kan alleen de lift pakken daar zie ik bij de 5e en 6e verdieping de naam van het hotel staan. Daar aangekomen zie ik veel kamers maar geen receptie. Ik bel dan maar, er zit niks anders op. Uiteindelijk blijkt het op de 2e verdieping te zijn aan de andere kant van het gebouw. De second floor zegt de receptioniste in haar wat gebroken Engels, maar ja ik weet niet wat de tweede verdieping in het Japans is..... Uiteindelijk krijg ik een kamer op de 4e verdieping. Het hele gebouw is dus van het hotel. Eenmaal op de kamer laat ik meteen het bad vollopen. Ik plaats opnieuw wat op Facebook, app het nodige en werk mijn blog bij. In dit budgethotel iwordt geen diner geserveerd maar ik heb al zoveel grgeten dat het wel een keer zonder kan. Ik heb nog wat te knabbelen en in de buurt zit alleen een McDonald. Daar ga ik sowieso niet naar toe. Vandaag dus evenmin alcohol gedronken en dat is ook veel beter voor de nachtrust zegt men.

Zaterdag 25 maart 2023.

Op de haast gebruikelijke tijd van 07.00 uur aan het ontbijt. Dat serveren ze wel. Aan een andere tafel tegrnover me zit een oudere bescheiden Japanner, dat is bijna een pleonasm of hoe het dat? Hij vraagt me vriendelijk waar ik vandaan kom en of ik ook Henro ben. Hij ontbijt rustig en heeft alle tijd, hij heeft namelijk geen nieuwe slaapplek voor vanavond en moet dus min of meer gedwongen daar blijven. Zelfs komt hij uit Chiba ten Oosten van Tokio, waar ook de internationale luchthaven Narita ligt. Dus hij woont ook niet naast de deur hier. Ik opper dat hij dan misschien zonder bepakking kan gaan lopen en vanavond met de bus terug kan komen. Dat heb ik ook al twee keer gedaan, maar dan met de trein, dat is wat eenvoudiger als je de taal niet spreekt. Bij alle stations ook de allerkleinste staat de naam in ons westerse schrift. Overigens ook in het hiragana en dat kan ik gelukkig eveneens lezen. Later op mijn kamer denk ik er ineens aan om hem voor te stellen vanavond mijn kamer te delen als hij dat wil. Henro behoren elkaar te helpen. Als ik weer beneden ben om te vertrekken is hij jammer genioeg weg, kans verkeken. Ik vind het ontzettend halen voor hem, hij heeft tot en met zaterdag 1 april tijd om nog wat in te halen.

Voor ik defenitief vertrek ga ik nog wat broodjes halen bij de bakker voor de lunch. Gisteren was het kleine zoete gebalkje me daar ook goed bevallen. Het is er zo vroeg in de ochtend al een komen en gaan van klanten. De jonge kassieres hebben het er maar druk mee. Het is vandaag zwaar bewolkt en er wordt regen voorspeld. Ik heb mijn regenjas al aan, maar mijn cape nog niet. Het begint eventjes lichtjes te miezeren, een “muggenpis” , vrij naar mijn moeder, Zij zou dit prachtig hebben gevonden. Mijn vader overigens ook. Verder blijft het de hele dag droog, mooi. Als ik het stadje uitloop loopt de route rechtsaf omhoog over een nationaal historisch erfgoed, de Shoryuji trail. Niet toevallig ook de naam van de volgende tempel. Er is niets te veel mee gezegd, het is werkelijk een prachtige route. Bovenop de heuvel, toch weer ruim 200 meter hoog geniet Ik op een bankje nog maar weer eens van het uitzicht over de grote oceaan. Ik loopt er wel niet meer steeds helemaal langs, maar hij/zij is wel voortdurend in beeld. De nieuwsberichten lees ik ook nog even en ik zie dat Nederland kansloos heeft verloren van Frankrijk. Jasperke heeft dus vier keer moeten vissen. Mooi dat hij terug is, maar hij zal zich zijn rentree anders hebben voorgestelld zeg je dan. Gelukkig krijgt hij bij NEC gemiddeld minder doelpunten tegen.

Als ik afdaal glij ik een paar keer half onderuit. De stenen, de stukken rots waar het pad gedeeltelijk ook uit bestast zijn werkelijk spekglad. Decennial geleden ging ik daar soepeler mee om maar nu heb ik het er niet meer zo op. Wie zal me hier vinden als ik een been breek.... Jiro is ondertussen ver weg. Laat de gipsvluchten maar vertrekken vanaf wintersportgebieden, sneeuw ligt hier niet (meer?). Eenmaal heelhuids beneden is het nog een klein stukje naar de tempel, dat is vlak en verhard. Na de toegangspoort moeten er wel nog 150;trident beklommen worden bij deze tempel 36, niet ongebruikelijk. Bovenaan koop ik eerst wat wierookstokjes. Het zijn hele dikke. Ik weet niet of je die ook per drie op moet steken? De prijs is me evenmin helemaal duidelijk. Er staat een bedrag van ¥ 20 en van ¥ 30, voor twee stokjes? Ik neem er zes en stop ¥ 120 in de pot. Heb ik nu ¥ 60 gestolen of ¥ 30 teveel betaald, of nog iets anders?

Bij de hoofdhal zingt een groep oudere Henro onder leiding van een monnik toegewijd ide hartsutra. Stiekem neem ik van achteren een foto en ik ben niet de enige. Ze staan er onherkenbaar op. Mijn wens is deze keer voor de onfortuinlijke Japanse mede Henro van vanmorgen. Voor jullie volgers heb ik dat eerder al gedaan. Bij de nokyocho mag ik zelf de laatste stempel zetten, een primeur. Ik weet niet waarom dat is. Het lukt me om de stempel mooi rond en volledig linksboven op de betreffende bladzijde te zetten. Buitenlandse de poort op een bankje een ik mijn vanochtend gekochte broodjes op. Dan is het nog een klein stukje naar het luxueuze onderkomen van vandaag. Een drie-sterrenhotel met onsen. Dst heeft Jiro nog geregeld, hij sloeg bijna achterover van de prijs en dacht dat ze een vergissing maakten. Ik ben bang van niet en Ik kan morgenochtend mijn portemonnee trekken. Daar zit voorlopig nog genoeg in.... De keurige receptionist wijst me de weg in het grote hotel en loopt zelfs helemaal mee tot aan de kamer. Ik heb hem ook gevraagd of hij de reservering voor de komende dagen wil regelen. Hij belooft er achteraan te gaan. Dan is het tijd voor de was en natuurlijk de onsen. Er staan vijf wasmachines en er is er geen enkele in gebruik. Ik scheid weer de witte en de bonte was en stop ze in twee verschillende merken wasmachines. Het zijn volgens mij allemaal andere, maar er staan overal (vanzelfsprekend) alleen Japanse tekens op. Ik maak maar wat selecties, dus wat knoppen in en hoop de machines aan de praat te krijgen. De witte was duurt een uur en de bonte twee en een half uur. Ja, sokken, ondergoed en t-shirts, dat zal het zijn. De onsen is/zijn heerlijk. Enkelvoud of meervoud? Daarna ga ik de was drogen. Als ik terug ben op de kamer belt de receptionist of hij even mag komen want het schiet nog niet op met de reserveringen. Hij, nou ja beter gezegd ik, vang al een paar keer bot. Hij is heel behulpzaam en kijkt op zijn mobieltje voor alternatieven. Die zijn er wel maar die heb ik liever niet want dir staan niet in de routegids en zijn moeilijker te vinden. Uiteindelijk lukt het. Ik vraagt hem ook meteen of hij voor dinsdag voor mij iets wil reserveren. Dan loop ik in wat heuvelachtig gebied waar blijkbaar niet zo veel zit. De eerste optie izit over drie dagen al vol.De tweede optie is gelukkig raak maar die is wel 5 kilometer verder. Dst worden een paar lange zware dagen. Niettemin hrs ik tot en met dinsdag onderdak. Het is hartstikke druk en dus zakje om op tijd te boeken. Voordat ik ga eten in het restaurant tegrnover de receptie bedank ik de jongeman toevallig in het bijzijn vsn zijn bass nogmaals heel hartelijk. Tegen zijn meerdere zeg ik dat hij trots mag zijn op zo’n medewerker. Hij antwoordt geval dst hij hem goed heeft opgeleid. De receptionist neemt het compliment verlegen in ontvangst en zijn al even jonge collegs receptioniste hoort en ziet het llachend aan. Opgelucht haal ik mijn was uit de droger en ga naar het restaurant. Daar wordt ik bediend door ik denk een Indiase of Nepalese vrouw. Wellicht de enige die goed Engels spreekt. Bij de receptionist ging het ook al af een toe met vertsslprogramma’s, waar internet al niet goed voor is. Ik krijg snel al het menu in het Japans op voorgeschoteld, 10 gerechten in een stuk of 5 gangen, maar wat er nou staat. Van sashimi tot hot pot dus met veel ertussen en vers fruit toe, het is allemaal even lekker. Ik bestel er natuurlijk sake bij, Jiro zou het kunnen waarderen. De sake en ook de koffie daarna laat ik bij de recepttie op mijn rekening bijschrijven. De jongen is nog steeds aan het werk. Terug op de kamer vouw ik mijn was op en schrijf mijn blog. Die is nu om kwart voor tien weer bijgewerkt. Bedtijd want ik wil morgen op tijd opstaan om nog voor het ontbijt naar de onsen te kunnen gaan.

Zondag 26 maart 2023.

Het is gelukt met de onsen al was het een korte versie. De baden zagen er wat anders uit dan gisteren. Wat bleek, ze hadden de onsen voor de mannen en de vrouwen omgewisseld voor de broodnodige variatie.

De roze gordijnen hingen nu links en de blauwe rechts. Als ik naar het ontbijt ga zie ik bij de receptie weer dezelfde jongen en hetzelfde meisje zitten als gisterenavond. Wat een diensten draaien ze wel niet. Mijn mondmasker heb ik gelukkig bij me maar het ontbijt is gedeeltelijk een buffet en ik zie de Japanse gasten ineens allemaal met plastic handschoenen rondlopen. Die had ik even gemist. De lepel voor de rijst en de misosoep blijft nu volledig schoon… hoop ik. Ze denken echt overal aan. Het ontbijt dat wordt opgediend ziet er weer perfect uit. Diverse kleine schaaltjes. allemaal verschillende in een soort houten letterbak. Het is een kunst op zich en een lust voor het oog en uiteindelijk voor de maag. Tegenover mij zit een man met zijn jonge dochter en ze wisselen geen woord. Ik vind het maar sneu voor het meisje, maar misschien sla ik de plank helemaal mis. Een tafel verder zit een jonge vrouw die verdacht veel lijkt op Miho Takagi, de Olympisch- en wereldkampioene die ik net voor vertrek nog in Thialf in actie zag. Ik ben een groot fan van haar en ook van Nao Kodaira die inmiddels gestopt is. De jonge vrouw checkt net voor mij uit en blijkt ook Henro te zijn. Dan zal ze wel niet schaatsen….

Ik loop nog even de winkel in van het hotel. Ze verkopen allerlei Henro artikelen maar de leuke poppetjes met de hoed en het hesje helaas niet. Wat jammer nou. Ik vertrek veel te laat terwijl ik een lange dag voor de boeg heb. Binnen een kilometer passeer ik tempel 36 die ik gisteren al bezocht heb. Niet begrijpend kijkt een Japanse Henro die er netvandaan komt me aan. Ik roep iets van yesterday, wat is dat ook alweer in het Japans? Het is zwaar bewolkt maar vooralsnog droog. Even later haal ik een vrouw in en we raken aan de praat. Eerst natuurlijk in het Engels maar Sabine is een Oosterbuur dus we schakelen over op het Duits. Ze woont helemaal in Beieren in het diepe zuiden maar ze heeft helemaal niet dat dialect. Oorspronkelijk komt ze uit Rheinland Pfalz vertelt ze, vandaar. Zij blijkt de Japanner te kennen die ik vanmorgen al zag. Sterker, ze logeerden in dezelfde ryokan en hebben daar flink aan de sake gezeten vertelde ze. Een paar kilometer verder ontmoeten we bij een toilet nog een westerse Henro, Marcella, de eerste landgenote die ik hier ontmoet. Sabine had het al aangekondigd toen we op haar afliepen. Die kenden elkaar al. Met zijn vieren maken we met diverse telefoons selfies die volgens mij niet allemaal even goed gelukt zijn. Het is nog steeds droog al is het zwaarbewolkt. Toen ik opstond viel het er nog met bakken uit en dat gebeurt tijdens de geïmproviseerde lunchpauze weer. Marcella en Sabine delen van alles uit, dat wil ik op mijn beurt ook doen maar ze hebben zelf meer dan voldoende te eten. We moeten nu echt de regenkleding, in mijn geval de dure HEMA cape aan gaan trekken. Marcella en Sabine praten al aardig Japans met Tanaka, zo heet hij. Sabine is 33 jaar geleden au pair geweest in Tokio en Marcella heeft een flinke cursus gevolgd aan de Universiteit van Leiden. Dat was lang de enige Universiteit in Nederland waar je Japans kon studeren maar tegenwoordig kan dat ook in Maastricht als ik me niet vergis. Marcella baalt zelfs van al dat Engels, ze wil het liefste alleen maar Japans spreken. Dan ben ik. A twee zinnen.uitgepraat…. Ik wil er voor de volgende keer weer meer aan doen want het is helemaal niks. Het beetje wat er was is volledig ingekakt. Maar ja voornemens en de uitvoering… En die aardige Tanaka doet toch zo zijn best om wat Engels te spreken maar ik ben in zijn land. Nadat we e-mails hebben geruild gaan we na de lunchpauze ieder apart op weg. Er is wel wat verschil in tempo en ik moet nog een stuk verder dan zij. Die logeren in het noorden van Susaki en ik in het zuiden. Ik probeer er zo goed mogelijk de pas in te zetten want het wordt weer een latertje. Gelukkig houdt het op met regenen en kan ik mijn cape op het einde nog uitdoen. Net voor de minshuku is een Lawson. Daar koop ik de laatste broodjes die er nog lagen en een blikje bier erbij. Ik ben te moe om straks na het badderen in de ofuro nog ergens te gaan eten. Om vijf uur ben ik ibij mijn overnachtingsadres. Het staat goed aangegeven in hiragana dus ik kan het gemakkelijk vinden. De eigenaar vraagt of ik tired ben, inderdaad. Dat is bepaald niet het enige Engelse woord dat hij kent. Net als Jiro heeft hij in de VS gestudeerd, alweer gemakkelijk voor mij. Hij wijst me de kamer, brengt thee en vraagt of ik mijn gegevens nog even op wil schrijven. Als ik mijn broodjes en het blikje bier op heb breng ik dat naar beneden. Hij is zelf ook niet vies van het gerstenat en heeft net een halve liter fles opengemaakt. Hij biedt aan er eentje mee te drinken en we praten honderduit. Hij weet ontzettend veel over Nederland, ongelooflijk. Laatst had hij wat van Leiden gezien op de NHK, hij heeft het over de Caraïbische eilanden en weet zelfs dat het noorden van Sint Maarten Frans is en dat ze daar een heel spannend vliegveld hebben. Klopt allemaal. Hij wil ook nog weten wat de letters VOC precies betekenen…. Een paar flessen bier later houden we het voor gezien, hij moet morgenochtend voor het ontbijt zorgen en staat waarschijnlijk eerder op dan ik. Wel zal hij eerder slapen want ik dwing mezelf om nog aan mijn blog te werken.

Maandag 27 maart.

Als ik de gordijnen open doe zie ik dat het weer heel anders uitziet dan gisteren. Het ziet er mooi veelbelovend uit. Buienradar bevestigt dat zie ik op mijn telefoon. Voor wat het waard is. Hoe kunnen. ze nou van iedere plek op de wereld zo gedetailleerd van uur tot uur het weer voorspellen? Bij het ontbijt zitten ook een paar Japanse arbeiders, die verblijven hier een paar weken vertelde eigenaar Yutaka. Om half acht ga ik met mijn kleine dagrugzakje op pad. Heerlijk om dat weer en dag te kunnen. Het is dik 30 kilometer tot tempel 37, de langste etappe tot nu toe. Ik moet om half vijf bij het daar vlakbij gelegen station zijn voor de terugreis met de trein.

Ik denk voldoende tijd te hebben en wandel in het begin goed door. Na een kilometer of zes duikt de eerste heuvel echter al op en dat drukt het tempo flink. Het pad is (natuurlijk) onverhard en steil, het is een prachtige route. Even later is er een keuze. Je hebt twee mogelijkheden om naar een pas te lopen op een paar honderd meter hoogte. Ik kies voor de wat langere, maar wel gemakkelijkere route. Bij de moeilijkere moet er meer en hoger geklommen worden en er zit een trap in van meer dan 400 treden. De eenvoudigere komt door een paar straten met veel kersenbomen. Sakura dus en daar is het nu de tijd voor. De bloesem staat in bloei en kan nog groter worden. Dit wordt op tv bij het weerpraatje van dag tot dag bijgehouden. Alleen het laatste stuk van de simpelere variant gaat het stevig omhoog. Net daarvoor is nog een overdekte rustplaats voor de Henro en daar zie ik Tanaka weer, die vriendelijke en guitige Japanner uit Kobe in het midden van Honshu. Hij is vanmorgen al om zes uur vertrokken zei hij. Oeps, heel vroeg. Hoe zit het dan met ontbijten, asagohan vraag ik hem. Dat doet hij blijkbaar nooit, alleen maar avondeten, bangohan. Op de klim los ik hem even. Hij heeft wel zijn hele bagage bij zich, het is logisch dat hij dan wat achterblijft. Later zie ik hem weer bij een volgende overdekte rustplaats als ik mijn vanmorgen verkochte linch opeet. Rijst met wat garnering en daarna nog wat cashewnoten. Die biedt ik Tanaka ook aan, osettai (giften voor de pelgrims) vertel ik hem en diemag je niet weigeren. We lopen het laatste stukje samen op en Tanaka vertelt nog wat over zijn familie en over de Henro natuurlijk. Graag wil hij de route afmaken in 50 dagen. Daarna wil hij ook nog naar Koyasan waar Kobo Daishi voor eeuwig ligt te slapen in zijn mausoleum. Tanaka loopt vandaag niet helemaal door tot de tempel omdat hij vijf kilometer daarvoor al een minshuku heeft geboekt. We nemen met een high five afscheid en beloven elkaar morgen weer te zien. Ik moet nog een uur tot de tempel, het is nu allemaal vlakke weg, dat loopt goed door. Eenmaal daar is het een drukte van belang. Ik zie veel Aziaten, maar weinig Henro kleding en ook weinig mondkapjes. Dan zijn het volgens mij geen Japanners want die dragen dat nagenoeg allemaal. Ik heb nog een half uur de tijd om alles te zien en “af te handelen”. Dat jukt prima, al staat er bij de nokyocho buiten een bordje met het verzoek om even te wachten. De mevrouw in het kantoor is nog bezig met wat anders maar dan wenkt ze me dat ik binnen mag komen. Ik kijk goed hoe ze met de kroontjespen weer een mooie bladzijde toevoegt aan mijn stempelboek. De drie, meestal rode stempels die steeds worden geplaatst staan hier op een groot stempelblok. Wel zo efficiënt. Om half vijf neem ik de trein terug, daar zitten nog een paar westerlingen in, een ouder stel, dat ik ook al bij de tempel zag. Zij dragen keurig de mondkapjes maar geen Henro kleding en attributen en zijn dat dan waarschijnlijk ook niet. Eenmaal terug bij Yukata ga ik na het drinken van de groene thee snel naar de ofuro. Ik was me grondig en spoel me af zoals dat hoort. Als ik de op te rollen afdekplaat in het water warm te houden eraf haal zie ik dat er wat papiersnippers in drijven. Volgens mij is er een tissue verweekt. Verder is het water schoon. Ik sta natuurlijk al in mijn nakie en ben nog nat van de douche dus ik besluit toch maar on er in te gaan. Daarna vertel ik het wel meteen Yukata, hij bedankt me voor de mededeling en last snel het bad opnieuw vollopen. Er is net nog een Schotse vrouw, Henro binnen gekomen. Zij heeft dan in ieder geval een schone ofuro. Verder blijkt er nog een Franstalige Zwitser uit Lausanne te logeren en de vriendelijke Japanner die een paar dagen geleden in Tosa “vast” zat. Hij had de dag toch nuttig kunnen besteden vertelde hij, fijn.Ik wil nog ramen gaan eten bij een van de restaurants aan de doorgaande weg, maar Yutaka zegt dat dir allebei dicht zijn. Dan maar naar de Lawson voor een paar broodjes net als gisteren, maar Yukata heeft de halve liters alweer op tafel gezet en zegt dat er nog wel wat eten over is dat zijn vrouw komt brengen. Ik reken meteen alles af omdat ik morgen vroeg weg moet, ik heb dan geen ontbijt. Dat brengt hij keurig in mindering maar het avondeten van nu en al het bier telt hij er niet bij. Blijkbaar heb ik een bevoorrechte positie…ongelooflijk. Wat een gastvrijheid. En dan regt hij ook nog de reserveringen. Ik maak gebruik van zijn Engels en heb nu tot en met vrijdag alles vastgelegd. Dan hoef ik even geen vertaalsite meer te raadplegen.De Japanner en de Zwitser komen ook nog even binnen en zien mij daar aan het avondeten en het bier. Zij zullen ook wel denken, avondeten wordt er toch niet verstrekt en bier al helemaal niet… en dan nog in zulke hoeveelheden… Ze wensen ons daarom maar vast goede nacht. Bonsoir zegt Yutaka, merci, mais non, met een bonne nuit wordt hij gecorrigeerd.