Donderdag19 maart 2026.

Vanmorgen las ik bij het opstaan een wat leuker bericht dan gisteren. Oud-collega Sandra is begonnen als zelfstandig reisadviseur. Ze regelde voor haar eigen vakanties altijd alles al tot in de puntjes. We hadden het er vaak over. Ze heeft ook al connecties in Japan schreef ze, dus wie weet kunnen we voor de mogelijke clubreis naar Japan ook van haar diensten gebruik maken. Maar ja, Theo heeft ook al hulp aangeboden aan die kent hier natuurlijk de weg. We zullen wel zien.

Ik heb voor de verandering eens een keer een Europees ontbijt besteld met brood, een gekookt ei en koffie. Mijn boeltje heb ik al vroeg ingepakt en verdeeld over twee rugzakken want eentje moet naar de volgende accommodatie worden gebracht. Dat kan bij de Seven Eleven schreef Nobuhiko. Er is er eentje op weg naar het station dus dat komt mooi uit. De medewerkster begrijpt echter niet zo goed hoe dit moet worden afgehandeld en roept er haar baas bij. Samen met de bijgeleverde informatie van Nobuhiko komen ze er uiteindelijk uit. Snel loop ik door naar het station waar ik nog net in de vertrekkende trein naar binnen kan glippen. De conducteur zegt wat en kijkt me niet zo vriendelijk aan.....

Het is dezelfde treinrit als gisterenmiddag, maar dan uiteraard in omgekeerde volgorde met overstap. De eerste trein zit bomvol en in de tweede trein kun je languit gaan liggen. Ik hoef er bij het eindpunt Nagao pas uit, dus ik hoef niet op te letten. Daar zit dezelfde dienster als gisteren. Ik laat mijn ov- kaart opladen en biedt haar een klompje aan omdat ik gisteren niet zo heel aardig was, maar die weigert ze om welke reden dan ook.

Na de toletstop bij tempel 87 kan ik beginnen. Nobuhiko San heeft me op het hart gedrukt om het rustig aan te doen, de stenen in het bos bergop zullen glad zijn. Het wordt een heel zware etappe, de laatste loodjes, het venijn zit inderdaad in de staart.

In het begin is het nog vlak en is er niks aan de hand, maar ja, ik moet wel naar 700 zoveel meter. Bij de laatste supermarkt voor de bergen doe ik lunchinkopen anders krijg ik nog hongerklop..... .

Net voor een stuwmeer is er een keuzemoment. Je munt de route van de auto’s volgen of je loopt de wandelroute. Daar kies ik voor. Ik loop helemaal in.mijn uppie door een schitterend nevelachtig bos net alleen het geluid van vogels en een klaterend beekje. Het is prachtig. langzaam gaat het meer en meer omhoog, maar ik loop nog steeds op asfalt en beton, dat gaat prima. Ik kijk op maps.me en het is nog minder dan 5 kilometer. Men zegt dat ik er om half twee ben....met dit tempo.

Dat ga ik zeker niet halen want het ergste moet nog komen, op een bepaald moment als we linksaf staan krijgen we de Henro korogashi, het zwaarst denkbare terrein. Het gaat weer met 20-25 % omhoog over gladde stenen, rotsblokken, houten trappen die ook glibberig zijn. Ik moet regelmatig op adem komen en op een van die momenten haalt een jonge vrouw me in. Het is een niet Japanse, dat zie jemeteen. Ze komt uit Denemarken en heet Emily. Sinds begin februari is ze aan de wandel en ze heeft de hele ronde in 40 dagen gedaan. Ongelooflijk, zeker op zo’n terrein. Ik last haar voor want ze is veel sneller dan ik en binnen de kortste keren is ze uit beeld verdwenen.

Op een gegegeven moment houdt het pad zelfs op lijkt net wel. Ik zie alleen nog een opdoemende muur van rotsen en stenen van zo’ 25 meter mrt eenzelfde stijgingspercentage. Daar blijken we overheen te moeten, op handen en voeten. Dit is voor mijn gevoel het zwaarste dat ik gehad heb tijdens de Henro, ik vraag me af waar ik in hemelsnaam mee bezig ben, niet normaal. Om kwart over drie ben ik er uiteindelijk, gezond enwel. Over de laatste 5 kilometer heb ik 3,5 uur gedaan.....

Het is een olie tempel om mee af te sluiten, natuurlijk vanwege de ligging. De gebouwen vind ik ook mooi, vooral de hoofdtempel. Ik koop er zelfs een puzzel van, toch een leuk aandenken. Naast de Daishitempel staat een gebouw met veel glas zodat je alle wandelstokken kunt zien die erin staan. Die kun je tegen betaling van ¥ 1.000 hier achter laten. Ik ben echter nog niet klaar, dus ik hou die nog even bij me.

Bij de tempel zie ik de Deense Emily weer, zij is al een half uur geleden of nog eerder hier gearriveerd. De Duitse mevrouw is er ook. Marion heet ze, als ik het goed heb gehoord. Ze blijkt beroepsfotografe te zijn, vandaar natuurlijk al die opnames. Ze gaat er zelfs een Engelstalig boek van maken, met ook Haiku erin, een Japanse dichtvorm van 17 lettergrepen. Heel bijzonder. Verder zie ik nog een ouder Japans stel die vanmorgen ook al bij tempel 87 waren.. Zij wonen in de buurt van Himeji, bekend van het kasteel, UNESCO. In gedeeltes hebben zij ook alles gelopen. De vrouw is zeer ontroerd dat ze het gehaald heeft. Met een klein doekje veegt ze haar tranen weg.

Deze verhalen teken ik allemaal op aan tafel in de minshuku waar we met z’n vijven verblijven, De Europeanen zijn net in de meerderheid. De eigenaresse is vriendelijk, grappig en heel kordaat. Ik heb een mooie kamer aan het eind van de eerste verdieping met zelfs een eigen toilet., dat is in lang niet alle minshukus het geval. Ze laat me in het Nederlands zien dat ze me wel op komt halen als ik kan gaan douchen, een voor een natuurlijk.

Daarna kan ik meteen aan tafel. Er is heel uitgebreid gekookt, het ziet er geweldig uit. Bier komt ook op tafel, ieen klein blikje of toch maar een flinke halve literfles, iedereen bestelt het laatste, alleen net de jongste van het stel houdt het bij groene thee. Het wordt een gezellige boel, iedereen praat met elkaar, de Japanse man spreekt ook goed Engels, hij heeft vanuit Porto de Camino gelopen, en verder onder ander wandelingen in Wales enz. Emily is afgelopen zomer met een groep vrienden van Kopenhagen waar ze woont naar Parijs gefietst, 1.200 kilometer, precies de Henro afstand. Hier doet ze er 40 dagen over, met de fiets een week. Ze fietsen voor het goede doel, om geld op te halen voor onderzoek naar kinderkanker. Komende zomer gaan ze weer, heel mooi. Met de Japanners babbel ik nog wat na, iedereen gaat toch op tijd terug naar de kamer na deze prachtige maar zeer zware dag. Je had tijdens deze etappe ook nog ergens een certificaat kunnen krijgen als bewijs dat je het gehaald hebt. Dat heb ik even gemist, de stempels zeggen wat mij betreft voldoende.

Vrijdag 20 maart 2026.

Niet zo heel goed geslapen, Het zal nog de adrenaline zijn geweest van het halen van de laatste stempel. Ik fris me op en werk mijn dagboek bij. Op de gang zijn Emilie, zo schrijf je haar naam en Marion al druk in gesprek. De jonge Deense is al helemaal start klaar en kan na het ontbijt meteen vertrekken. Dat moet ook wel als je 30 km. per dag loopt, prima voor de jongere generatie. Het ontbijt staat al helemaal klaar, het Japanse stel is er vreemd genoeg niet, die liepen toch ook verder richting tempel 1. Marion geeft een leuke, originele osettai. Ze heeft allemaal verschillende artistieke kleine foto’s als visitekaartje op tafel gelegd, wij mogen kiezen. Zo hebben we meteen haar gegevens voor het bestellen van haar boek. Dat is de gelegenheid om ze allebei een klompje te geven voor de ook door hen geleverde prestatie. Marion heeft de route in twee meer helemaal afgelegd en Emilie zelfs in een keer. Zij voelt zich misschien wat beschaamd over de osettai, ze kan alleen een Deens vlaggetje terug geven, het gaat om het gebaar. Ze vroeg nog hoeveel klompjes ik bij me had, een stuk of 30.

De teee vrouwen beginnen samen aan deze wandeldag maar ik denk niet dat dat lang zal duren. Het verschil in tempo is veel te groot en Marion maakt “overal” foto’s van. Ik moet nog betalen en geef de eigenaresse meteen ook een klompje, een sleurelhanger waar ze heel blij mee is. Ze zwaait me uit en wijst me de weg. Inderdaad, die naar beneden gaat. Ik wil echter eerst nog terug naar de tempel, 100 meter de andere kant op. Gisteren viel het me namelijk al op dat mensen een bepaald papier lieten tekenen met iets erbij vermeld, Dat moet wel haast een oorkonde zijn geweest. Ik informeer er naar met handen en voeten, ze hebben ook een Engelse toelichting. Inderdaad, mijn gedachte was juist, ik kan mijn naam opschrijven en die wordt dan in katakana op de oorkonde, het certificaat vermeld. De medewerker wil terecht wel eerst mijn stempelboek zien, hij bladert erdoor en vindt het goed. De inkt kun je met een föhn wat opdrogen en dan kan de oorkonde opgerold in ene koker mee worden genomen. Dit lijkt me ook de geëigende plek om die te verstrekken, hier zijn alle stempels pas ontvangen. Weer ¥ 2.500 lichter, maar ja, een leuke herinnering. De rugzak zit ondertussen overvol het past allemaal nog net. En hier en daar ligt nog meer bagage... En wat te denken van mijn Henro uitrusting? Kandat mee terug naar Nederland, de wandelstok met name?

Om half negen ben ik eindelijk op pad, nog een keer langs de minshuku, de eigenaresse is buiten aan het werk en wenst me nog een keer het beste, ki wo tsekete, als ik het goed schrijf. De route is heel anders dan gisteren, afdalend over de asfaltweg en soms een stukje over goed begaanbaar pad door een bos zit het tempo er goed in. Ik loop op de grens van Kagawa en Tokushima, af en toe ga ik er overheen maar ook snel weer terug, ik blijf vandaag nog in Kagawa. Er zijn verschillende routes naar tempel 1, via tempel 10, die heeft een.aftakking naar het zuiden of via tempel 3, die gaat voorlopig in oostelijke richting, die moet ik hebben. De richtingen staan duidelijk aangegeven, maar je moet zelf aan de hand van het routeboekje goed in de gaten houden welke van de twee je moet hebben. Dat ging ook een keer verkeerd, maar ik had het gelukkig snel in de gaten.

Na een uur of anderhalf zie ik Marion voor me lopen. Ze is alleen zoals ik al had vermoed, Emilie is nergens meer te bekennen. Voordat ik kan vragen,hoe of wat ziet ze al weer iets dat moet worden vastgelegd. Ik loop door en ik zal haar de hele dag niet meer terugzien. Af en toe stop ik voor een drankje en wat te knabbelen. Ik heb nog wat nootjes, supermarkten zijn er niet te bekennen. Ondertussen begin ik wel mijn linkerheup meer en meer te voelen, daar heb ik al jaren wat last van, waarschijnlijk gewoon slijtage. Ik heb steunzolen, maar dat is niet afdoende. Misschien toch eens foto’s laten maken.

Ik ben dan ook blij dat ik voor drie uurt al bij het hotel ben, wat eenweelde vergeleken met veel andere wandeldagen. Nobuhiko had ook dit hotel gereserveerd, maar ze kunnen het niet zo snel vinden. Gelukkig hebben ze kamers over en kan ik inchecken in het AZ hotel. Een goedkope hotelketen. Voor dik ¥ 7.000 heb ik half pension, amper € 50. Als eerste ga ik heerlijk in het veel te kleine bad, maar dat kan de pret niet drukken. Er is geen onsen, dus je moet wat. Op tijd eruit want ik wil voor 5 uur nog pinnen bij het postkantoor een paar honderd meter verderop. Tot die tijd is het open. Dat lukt en als ik terug ben op mijn kamer ga ik eerst eens lekker een paar uur liggen. Ik zet wel de wekker voor als ik in slaap zou vallen en dat gebeurt.

Om 7 uur is het nog tijd genoeg om hier te gaan eten. Het is een buffet, niet de hoogste kwaliteit maar goed. Ik wil er een biertje bij drinken en moet omgerekend € 8 of zo betalen,.dat vind ik wel heel veel, Ook dat is in buffetvorm, je kunt zelf tappen en in anderhalf uur zoveel drinken als je wilt...... je krijgt er een timer bij. Na het eten drink ik er nog eentje en werk mooi mijn blog bij.

Zaterdag 21 maart 2026.

Weer vroeg uit de veren vandaag want ik wil om 06.00 uit bij het ontbijt zijn, het wordt een lange dag. Ik ben niet de enige want als ik beneden ben staat er al een lange rij voor mij, en voor zessen gaat de deur echt niet open. Er blijkt een grote groep Chinezen of Taiwanezen te zijn, twee verschillende landen tenslotte.... De taal is volgens mij wel (nagenoeg) hetzelfde en al spreek ik slechts een paar woorden Japans, ik hoor wel of het Japans is of niet en Chinees haal ik er ook wel uit. Verder is er een flinke club fietsers met shirts van Shikoku cycling tour. Dat zijn wel Japanners, ze zullen me later snel inhalen, het gaat op twee wielen sneller dan op twee voeten....

Om goed 7 uur ben ik al op pad, het vroegste tijdstip dat ik vertrokken ben, hier in Kagawa. Dat moet ook, want ik heb nog 23 kilometer te gaan en halverwege zit er nog een verraderlijke heuvel in. Goed begaanbaar, ook door het prachige (bamboe)bos, maar het blijft vanaf zeeniveau wel klimmen tot boven 300 meter, Een paar kilometer eerder liep ik immers nog heel mooi langs de Seto Zee, de iinlandse Japanse Zee, corrigeer me gerust als het niet klopt. Ik schrijf dit nu uit het blote hoofd en heb de kaart er niet bij gepakt. Daar bij de kust kreeg ik van een oudere man osettai aangeboden, geld, terwijl hij zelf naar mijn idee niet bepaald de rijkste Japanner was.

Ik heb met Nobuhiko afgesproken om tussen 13.00 en 14.00 uur terug te zijn bij tempel 1. Ik hou de klok daarom goed in de gaten en wil er ongeveer 6 tot 6,5 uur over doen. Na de heuvel zit het tempo er weer aardig in en ik ben rond de middag bij tempel 3. Misschien een beetje vreemd maar daar kom je ook langs, dan temple 2 en dan 1. Bij tempel 3 heb je de circle dus feitelijk al rond, want het gedeelte tussen tempel 1 Ryozenji en 3 Konsenji heeft iedereen in het begin uiteraard al gelopen. Dan gedeelte loop je dus dubbel, maar dat is amper 5 kilometer, in het begin liggen de tempels dicht en gemakkelijk bijelkaar.

Bij tempel 3 neem ik een kijkje om te zien wat ik me er nog van herinner van 11 jaar geleden.Met mijn voormalige Japanse vriendin Kimi heb ik toen langs alle tempels in Tokushima gelopen, daar ben ik nu na een paar honderd kilometer Kagawa weer terug. Ieder tempelcomplex is voorzien van een toilet, daar moet ik als eerste naar toe. Vaak zijn het nog Chinese hurktoiletten maar die wil niemand meer gebruiken, bij de enige westerse wc zijn er nog twee mensen voor me, opnieuw op mijn beurt wachten.

Er zijn veel Henro aanwezig. Het weer wordt mooier, Sakura komt eraan. Er is een Australische oudere man en een jong Nieuw-Zeelands/Italiaans stel. Hij loopt in korte broek en ze willen tot tempel 40 gaan, maar de Italiaanse vrouw houdt nog wel een slag om de arm en ziet er toch wel tegenop. Die heeft het routeboek natuurlijk al goed doorgenomen en tempel 12 Shosanji komt er al snel aan..... Ze willen ook weten hoe het met mij is en ze zijn een en al bewondering als ik vertel dat ik klaar ben..... waren ze ook maar (bijna) zover zie je ze denken.

Ik ga snel verder richting tempel 1 dan ben ik mooi op tijd, Nobuhiko is er vast ook al. Het is terug wel even naar de weg zoeken want die is maar in een richting gemarkeerd. In oplopende numerieke volgorde en met de klok mee. Gemakshalve loop ik maar een paar kilometer langs de doorgaande weg 12. Tempel 1 ligt pal aan deze drukke verkeersweg. Nobuhiko begint al druk te zwaaien als hij me ziet en ik word met open Armeniaontvangen. We maken foto’s bij de toegangspoort, ik bedank Kobo Daishi bij de hoofdtempel en bij “zijn” tempel en lopen nog even bij het stempelkantoortje annex winkel naar binnen. Ook die kan ik me nog goed herinneren. Ik krijg mijn allerlaatste stempel van Riyozenji, als bewijs dat ik het gehaald heb.

Dan is het tijd om te vertrekken. Ik heb nog een flinke reis voor de boeg, ik ga het in veel opzichten prachtige Shikoku verlaten en ga naar Honshu, maar ook daar zijn heel mooie plekken. Nobuhiko zet me af bij de bushalte en geeft me als afscheid een paarprachtige cadeaus met een persoonlijke brief erbij. Ik ben er helemaal beduusd van en er compleet door overdonderd. Ik val helemaal stil en kan alleen maar zachtjes huilen om zoveel goedheid. Dat brengt Nobuhiko in verlegenheid dus ik silk het zoveel mogelijk in. Hij geeft me een prachtig geweven tasje waar ik mijn Nokiocho, mijn stempelboek voor altijd in kan bewaren. Er zitten nog wat accessores bij waar zijn vrouw nog wat heeft in geborduurd, wat een werk en zij kent mij niet eens.

Verder geeft hij me nog 5 visitiekaartjes, tegoedbonnen voor mensen die ik vertrouw..... Als die met de Henro willen beginnen krijgen ze een zelfde behandeling als ik en wordt dus ook alles perfect geregeld. Het is zo mooi, maar ook wel dubbel, hij geeft alleen maar. Ik weet dat sommige leden van onze wandelclub belangstelling voor de Henro hebben en zo’n perfecte hulp kan hen het laatste zetje geven.

Hoe kun je echter ooit wat terug doen voor hem. Ik heb hem gevraagd om in ieder geval een lijst op te stellen met alle door hem gemaakte kosten, maar of die er komt....Dat is wel het minste en dan vermenigviuldig je dat bedrag gewoon een paar keer.... maar dan moet ik wel zijn banknummer hebben anders schiet het nog niet op.

Tijdens de reis richting Koyasan, want daar ga ik morgen naar toe overdenk ik dat allemaal en als ik niet oplet raak ik in de volle treinen weer ontroerd. Ook het reisschema had Nobuhiko weer perfect voor elkaar.

Het is al donker als ik in Hashimoto ten noorden van Koyasan aankom. Dat maakt niet uit, mijn hostel ligt vlakbij het station, slechts 200 meter er vandaan, Maps.me wijst me de weg maar omdat ik teveel op mijn mobieltje kijk loop ik er al voorbij. Het inchecken gaat weer soepel. Het (echt)paar roper al meteen mijn naam als ik binnen kom. Ik krijg kamer H, hoe toepasselijk. De bagage die ik eerder had achter gelaten en op heb laten sturen is allemaal geaariveerd. Er zit, of het nog niet genoeg is een zeer persoonlijke brief bij van Nobuhiko waarom hij dit allemaal gedaan heeft. Opnieuw rollen de tranen over mij wangen. Ik pak mijn boeltje uit en set het bad aan, dat is ook nat..... het is heerlijk.....niet te lang, want er moet nog worden geschreven.

Zondag 22 maart 2026.

Vandaag staat de definitieve afsluiting van de Henro op het programma. De zogenaamde Choishi-michi, de pielgrimsroute naar Koyasan, waar Kobo Daishi al bijna 1.200 jaar in zijn mausoleum ligt opgebaard en volgens de Japanners voor eeuwig aan het mediteren is.....

Vanuit Hashimoto waar ik logeer is het een klein kwartier met de trein naar Kudoyama, daar begint de pelgrimsroute. Die is ongeveer 24 km. lang tot aan het mausoleum. San betekent (onder andere) berg, de route loopt na een nog vlak begin dus vrijwel alleen maar omhoog. Koyasan ligt op zo’n 800 meter hoogte in het Kii-gebergte, het is een “heilige” plaats en UNESCO Werelderfgoed evenals de routes er naar toe.

Ik start om 8.15 uur want ik kon pas om 7.00 uur ontbijten, ik kon nauwelijks eerder weg. Onderweg is er van alles te zien, tempels, schrijnen, herdenkingsplaatsen enz. Je kunt niet alles uitvoeren bekijken want anders kom je tijd te kort en kom je pas in het donker aan.... sommige bezienswaardigheden liggen ook een eindje van de route af, dat is sowieso haast niet te doen.

Toch ga ik er noodgedwongen naar eentje toe, ik moet namelijk hoog nodig naar het toilet en die zijn er bijna niet. Bij die tempel wel, het is op en neer terug naar de route wel bijna 3 kilometer extra en dat op zulk terrein, gewoon een uur extra. In het begin liep ik nog tussen de Japanners, het is zondag, en een paar andere buitenlanders, maar na die sanitaire stop bungel ik helemaal achteraan.

Dat vind ik wel spannend, want ik loop door een beschermd natuurgebied, er leven beren....en die ik kom ik natuurlijk liever niet tegen. Ik zie al een waarschuwing langs de route, ik loop stevig door in de hoop zo snel mogelijk weer andere mensen te zien. Dat is wel zeer inspannend, want het gaat en omhoog en het is vaak zeer oneffen terrein. Gelukkig zie ik na een half uur weer een paar jongens bij een uitkijkpunt, een prachtige plek waar ze logisch even rusten. Ik zie ze van een afstandje al weer vertrekken dus als ik er ben maak ik alleen snel wat foto’s en door.

Even verderop haal ik ze in en snel daarna zie ik ook andere mensen. We lopen zelfs even aan de rand van het bos, ik hoor allerlei geluiden, pal ernaast ligt een prachtig golfterrein, ik neem met toestemming een paar foto’s. Ik haal steeds meer mensen in en ik ben voor half twee bij het grote rustpunt Yatate. Daar eet ik mijn lunch op die ik vanmorgen nog snel bij de Family Mart had gehaald, die ligt schuin tegenover net ho(s)tel. Ook hier kun je naar het toilet en als ik dat gedaan heb pak ik weer mijn spullen om verder te gaan. Er zitten nog veel Japanners, die hebben blijkbaar tijd zat.

Het is nog minder dan 10 kilometer, psychologisch belangrijk. Maar ja, ik heb nog maar drie uur, om half vijf gaat het dicht. Ik word natuurlijk steeds vermoeider en mijn linkerheup begint meer en meer zeer te doen. Het terrein blijft hetzelfde en er wordt het laatste stuk ok zeer dirngend gewaarschuwd voor beren. Dat zijn voor mij redenen genoeg om over de asfaltweg mijn route te vervolgen. De weg blijft omhoog gaan, maar veel geleidelijker en over eenvoudig terrein. Rond drie uur bereik ik eindelijk Koyasan. Ik zie veel andere buitenlandse toeristen, maar toch ook nog voldoende Japanners. Ik herken nog een aantal dingen van 15 jaar geleden toen ik hier met Kimi was. Veel tijd om het uitvoerig te bekijken heb ik niet want ik moet nog helemaal naar de andere kant van Koyasan, daar ligt het mausoleum. Ik ben er pas tegen vieren en loop door het gigantische kerkhof, dat herinner ik me nog als de dag van gisteren. De boeddhabeelden waar je water tegen aan kunt gooien, dat hebben we destijds ook gedaan en doe ik nu weer. Dan de brug over en betreed je het allerheiligste. Er morgen geen foto’s worden gemaakt en er heerst stilte, het gebruik van mobieltjes is verboden. Ik volg de bordjes, loop een rond je om het gebouw en daal de trap af.....ook dat weet ik nog precies....Daar ligt hij verscholen, al bij a 1.200 jaar. Ik bedank hem met het driemaal noemen van zijn naam en een hartelijk arigato gozaimasu. Als ik weer boven ben kan ik nog net voor half vijf mijn konguzoe, mijn wandelstok inleveren, ik ben de laatste klant. Die heb ik nu niet meer nodig, die heeft me 1.200 kilometer bij gestaan, letterlijk en figuurlijk gesteund, en die is nu weer terug bij degene die hij verbeeldt, waar die thuishoort....

Mijn Henro zit er nu definitief op, maar mijnvakantie gelukkig nog niet.Het was een prachtig bijzonder avontuur in vier delen. Ik wil behalve Kobo Daishi, als eerste de moderne Kobo Daishi bedanken, wat Nobuhiko San voor mij gedaan heeft is met geen pen te beschrijven. Natuurlijk mijn lieve zus Marianne, die nu als “ mater familias” mij op afstand altijd heeft gesteund en vol zorgen om haar “broertje” heeft bijgestaan. Verder wil ik natuurlijk Yvonne noemen als mijn grote inspiratiebron. Zij heeft in 2013 de Henro al voltooid en dat niet in vier keer zoals ik maar meteen in een keer en ze heeft alles zelf geregeld. later heeft ze er een prachtig persoonlijk boek over geschreven met ook geel veel informatie over Japan. Ik had zelfs het voorrecht om al een script, soort voorpublicatie van haar boek te mogen ontvangen met ook nog de kaartjes van de hiragana en katakana tekens erbij, tweemaal 46 stuks. Ter lering en vermaak, waarvoor nogmaals heel veel dank. Haar boek, de magie van Shikoku is wat mij betreft verplichte kost voor elke Nederlandstalige (aspirant) Henro. Zie:www.suchi.com

Tot slot die leive Kimi, met wie ik dit grote avontuur ben begonnen, al zal ze dit niet meer lezen, vernemen. En uiteraard als allerlaatste alle vrienden, bekenden, de leden van wandelclub Amicitia uit Mill en de ondertussen oud-collega’s van de gemeente Berg en Dal, waarvan sommige er elf jaar gelden al bij waren, zoals Helena en Chantal. Het zijn teveel namen om op te noemen, allemaal ontzettend bedankt voor jullie warme, hartelijke reacties en het meeleven.

Eenmaal terug in het hotel neem ik een heerlijk bad en ik krijg zelfs een dinerbon van de eigenaren, wellicht omdat ik heb gezegd dat ze mijn kamer niet op hoefden te ruimen. Dat scheelt ze natuurlijk veel werk. Ik drink er een heerlijk koud biertje bij. Voor het schrijven van mijn dagboek ben ik te moe, dat doe ik morgen wel en om negen uur val ik als een blok in slaap.